Nếu rừng dừa Tam Quan là món quà quý mà thiên nhiên ban tặng cho người dân nơi đây, thì bánh tráng nước dừa chính là tinh hoa của làng nghề truyền thống dành tặng cho đời. Bánh tráng nước dừa Tam Quan không chỉ là một món ăn khai vị, món ăn vặt mà còn là món quà quê của người dân Bình Định gửi đến bạn bè bốn phương.
Từ khi sinh ra, ai là người xứ Nẫu, cũng đều được nghe bà, nghe mẹ hát ru:
“Công đâu công uổng công thừa
Công đâu gánh nước tưới dừa Tam Quan”
Câu ca dao ấy không chỉ nói về sự trù phú của những rừng dừa xanh ngắt, mà còn mở ra câu chuyện về một làng nghề thủ công đã gắn bó với bao thế hệ, tạo nên những chiếc bánh thơm lừng, béo ngậy đậm vị quê hương: bánh tráng nước dừa.
TAM QUAN, NƠI GÓI CẢ CHÂN TÌNH VÀO MÓN QUÀ QUÊ: BÁNH TRÁNG NƯỚC DỪA
Về Tam Quan những ngày nắng ráo, bạn sẽ thấy những giàn bánh tráng phơi đều tăm tắp khắp nẻo đường quê, mùi thơm của nước cốt dừa quyện với hành tiêu bay trong gió hòa quyện hương lúa, hít một hơi thấy lòng mình sảng khoái nhẹ tênh.
Nghề làm bánh tráng nước dừa nói thì dễ, nhưng làm mới biết nó tốn nhiều công sức lắm. Để có được chiếc bánh tráng dày cui, béo ngậy, mấy dì, mấy chị phải thức dậy từ lúc hai giờ sáng khi con gà còn đang ngái ngủ. Tiếng máy xay bột rộn rã, tiếng nạo dừa xèn xẹt, khói bếp bắt đầu bay lên từ những lò gạch cũ. Người thợ tráng bánh phải đứng bên lò nóng hôi hổi, tay múc, tay xoay, thoăn thoắt như múa võ.
Nguyên liệu làm bánh thì rặc ri cây nhà lá vườn: gạo ngon xay mịn hòa cùng nước cốt dừa đậm đặc, thêm mớ cơm dừa sợi sừn sựt, nắm mè đen, ít hành tím xắt mỏng với chút muối tiêu. Các bà kể, cái bánh này hồi xưa là lương khô theo chân nghĩa quân Tây Sơn đi đánh giặc. Có lẽ vì vậy mà chiếc bánh tráng xứ Nẫu nó dày dặn, cứng cáp và mang cái hồn hào sảng của cha ông mình.
Người xứ Nẫu quê tôi chân chất, thật thà, làm cái gì cũng lấy công làm lời, lấy cái tâm làm gốc. Chiếc bánh làm ra không chỉ để bán, mà còn để khoe cái khéo léo, cái tình nghĩa của người miền Trung. Thích nhất có lẽ là khi chiều về, nắng nhạt dần trên những giàn bánh khô, bưng rổ bánh nóng hổi vừa mới nướng trên lò than, bẻ cái rắc bỏ vô miêng nhai rụm rụm, ui chu cha, cái vị béo ngậy của dừa, vị bùi của mè, vị nồng của hành tím, chao ôi là ngon. Đó là tất cả tuổi thơ, là mồ hôi của mẹ, là cái nắng cháy da của miền quê nghèo mà đầy nghĩa tình.
Bây giờ, hễ ai hỏi: Quê Nẫu có gì ngon, thì trong danh sách đặc sản Bình Định chắc chắn không thể thiếu bánh tráng nước dừa Tam Quan. Với người dân nơi đây, bánh tráng không chỉ ăn để no, mà là để nhấm nháp cái vị quê hương, để nhớ về một làng nghề mộc mạc với những con người cần mẫn bên lò than đỏ lửa.
Người ta vẫn hay gọi vui người xứ Nẫu là “dân bánh tráng”, bởi trong mọi bữa cơm hay tiệc tùng, thiếu gì cũng được chứ chẳng thể thiếu những chiếc bánh tráng nướng giòn rụm trên mâm. Miếng bánh giòn thơm là cái hồn, là tình đất, tình người Bình Định bao đời nay vẫn vẹn nguyên như thế.
Bánh tráng nước dừa Tam Quan không chỉ là đặc sản, nó là mồ hôi, là tình người, là nét mộc mạc của người Bình Định gửi vào trong từng chiếc bánh, mang theo hương vị của quê hương đi xa khắp mọi miền.
Xin giới thiệu quý anh chị và các bạn Làng nghề truyền thống làm bánh tráng dừa Tam Quan Gia Lai:
– Địa chỉ: Làng nghề bánh tráng dừa Tam Quan tại phường Tam Quan, Gia Lai. Ngoài ra còn Làng nghề Tăng Long 1, phường Hoài Nhơn, Gia Lai.
– Đặc điểm bánh tráng nước dừa: Bánh to, dày, có mè đen, cơm dừa sợi, khi nướng có màu vàng ươm, béo ngậy.
– Cách thức làm bánh tráng nước dừa thủ công (truyền thống)
+ Chuẩn bị nguyên liệu: Gạo (thường là gạo khang dân) ngâm nước, xay thành bột nước. Nước cốt dừa (loại dừa già), cơm dừa xắt sợi, mè đen (vừng), hành tím (xắt lát), muối, tiêu.
+ Pha bột: Trộn bột gạo với nước cốt dừa, cùi dừa sợi, hành tím, mè, muối, tiêu. Độ đặc loãng phải vừa phải, không quá đặc sẽ cứng, không quá loãng sẽ khó tráng.
+ Tráng bánh: Bếp trấu ửng hồng. Khuôn bánh căng sẵn. Múc bột đổ lên khuôn, tráng đều tay thành lớp dày.
+ Phơi bánh: Bánh sau khi tráng được phơi dưới nắng to. Thường chỉ cần phơi một nắng giòn là đạt chuẩn.
+ Nướng bánh: Bánh tráng nước dừa ngon nhất khi nướng than hồng, trở đều tay cho đến khi vàng đều hai mặt.
+ Bảo quản: Cho bánh vào túi nilon (túi zip) hoặc hộp kín để cách ly với không khí và độ ẩm bởi tiếp xúc với không khí quá lâu sẽ làm bánh bị ỉu, mềm và mất vị.
Nếu có dịp ghé thăm miền Trung đầy nắng gió, mời bạn dừng chân tại làng nghề Tam Quan, nơi thời gian như lắng đọng bên những bếp than hồng rực lửa. Đừng quên mang về vài ràng bánh tráng dừa thơm giòn, béo bùi làm quà. Đó không chỉ là món đặc sản, mà còn là cách bạn gửi gắm cái tình xứ Nẫu đậm đà đến người thân, mang theo chút hồn quê Bình Định bình dị mà sâu nặng về giữa lòng phố thị nhé!
Tố Mai sưu tầm & biên soạn✍️
