Mắm tép đồng Chiêm trũng là món ăn dân dã nức tiếng của vùng Chiêm trũng
Bắc Bộ thuộc các tỉnh Ninh Bình,Thanh Hóa.Mắm được làm từ tép riu tươi ủ cùng thính gạo với muối.Thành phẩm có màu đỏ hồng tự nhiên,dậy mùi thơm nồng đậm đà!
Vùng Chiêm trũng với hệ thống sông ngòi,đầm lầy trù phú,là môi trường lý tưởng để tép riu sinh sôi nẩy nở dày đặc.
Tép riu làm mắm ngon nhất là loại thân nhỏ,mình bẻo lẳn,vỏ mỏng mềm có màu xanh trong.Những mẻ tép tươi rói được người dân đánh bắt từ sớm,mang về rửa sạch,loại bỏ tạp chất rồi mới đem chế biến mắm.
Để tạo ra hũ mắm tép chuẩn vị,người dân áp dụng công thức gia truyền với các nguyên liệu gồm:
– Tép riu tươi để nguyên con.
-Muối tinh với tỉ lệ chính xác.
– Thính gạo: Gạo rang vàng,giã nhuyễn để tạo hương vị thơm đặc trưng và độ ngậy cho mắm.
Hỗn hợp tép,muối,thính được trộn đều tay sao cho không bị dập nát.Sau đó cho tất cả vào vại sành đậy kín và ủ ròng rã trong thời gian khá dài theo kinh nghiệm.
Khi mở vại,mắm tép có màu đỏ hồng bắt mắt,sánh mịn,tỏa mùi thơm dịu của mắm hòa thính gạo là dùng được.
Mắm nguyên có thể dùng chấm thịt luộc,rau luộc,cà muối.Món ăn được ưa chuộng nhất ở vùng này là dùng mắm tép để kho thịt.Thịt ba chỉ xắt nhỏ,mắm tép,hành khô,sả,tỏi,ít đường,ớt,cho vào nồi đảo đều trên bếp lửa riu riu cho đến khi mắm quyện đều vào thịt,tươm mỡ vàng ươm…Món này ăn cùng cơm trắng nóng hổi trong những ngày tiết trời se lạnh thì cơm sạch nồi!
Sau này,trong những ngày giỗ chạp,tiệc tùng,người dân còn dùng mắm tép biến tấu thành các món ăn đặc biệt như món bún mắm thịt phay rau sống,món cuốn thịt phay rau sống chấm mắm tép…Ăn những món ngon này,nhấm nháp vài chung rượu Làng Vân thì thú vị biết bao!
Không phải là cao lương mỹ vị,nhưng món mắm tép vùng Chiêm trũng là đặc sản ẩm thực độc nhất vô nhị,là cái hồn của Văn minh miệt vườn vùng đất Chiêm trũng Bắc Bộ.
Linh Nguyen
( 20/6/2026.Sưu tầm và biên tập )
