Tôi đã từng sống ở Thành Nam gần như cả cuộc đời, vì thế những vùng đất, con người và làng nghề quanh Nam Định đối với tôi không chỉ là những địa danh trên bản đồ, mà còn là một phần ký ức thân thương. Trong những miền quê ấy, làng nghề cơ khí Chợ Chùa, Nam Trực là nơi để lại trong tôi nhiều ấn tượng. Mỗi lần nhắc đến Chợ Chùa, tôi lại nhớ đến một vùng quê cần cù, năng động, nơi những người thợ bằng đôi bàn tay khéo léo đã làm nên những sản phẩm cơ khí phục vụ cuộc sống và sản xuất.
Về Chợ Chùa, điều dễ nhận thấy là nhịp sống của làng nghề luôn có một âm thanh rất riêng. Đó là tiếng máy chạy đều đều, tiếng búa gõ trên sắt thép, tiếng hàn xì và tiếng người thợ trao đổi công việc. Những âm thanh tưởng như khô cứng ấy lại hòa vào nhau, tạo thành bản nhạc lao động của một làng quê đang từng ngày đổi mới. Những xưởng cơ khí nằm xen giữa khu dân cư, không quá đồ sộ nhưng luôn sáng đèn, đỏ lửa, cho thấy sức sống bền bỉ của nghề.
Nghề cơ khí đòi hỏi người thợ không chỉ có sức khỏe mà còn phải có sự khéo léo, chính xác và óc sáng tạo. Từ những thanh sắt, tấm thép hay những vật liệu tưởng chừng vô tri, qua bàn tay người thợ đã trở thành các chi tiết máy, nông cụ, thiết bị phục vụ sản xuất và nhiều vật dụng thiết thực trong đời sống. Có những sản phẩm được làm theo đơn đặt hàng riêng, đòi hỏi người thợ phải đo đạc cẩn thận, tính toán từng chi tiết và làm việc với sự kiên nhẫn cao.
Điều tôi trân trọng ở làng nghề này không chỉ nằm ở những sản phẩm cơ khí, mà còn ở tinh thần lao động của con người nơi đây. Người thợ Chợ Chùa mang trong mình sự cần cù vốn có của người dân đồng bằng Bắc Bộ. Họ học nghề từ những người đi trước, tích lũy kinh nghiệm qua từng ngày làm việc, rồi truyền lại cho thế hệ sau. Có người bắt đầu từ một xưởng nhỏ, từ vài dụng cụ đơn sơ, nhưng bằng sự chịu khó và quyết tâm đã từng bước gây dựng được cơ sở sản xuất ổn định.
Làng nghề cũng góp phần tạo việc làm và giữ chân người lao động ở quê hương. Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của máy móc và công nghệ, nghề cơ khí có thêm nhiều điều kiện để mở rộng. Những người thợ không chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà còn phải học hỏi kỹ thuật mới, sử dụng máy móc hiện đại, nâng cao chất lượng và độ chính xác của sản phẩm. Chính sự kết hợp giữa kinh nghiệm của người thợ và kỹ thuật mới đã giúp nghề cơ khí có thêm sức sống trong thời đại hôm nay.
Với tôi, Chợ Chùa không đơn thuần là một làng nghề. Đó còn là hình ảnh của một vùng quê biết vươn lên bằng chính đôi bàn tay và nghị lực của mình. Giữa những đổi thay nhanh chóng của cuộc sống, tiếng máy, tiếng búa nơi các xưởng cơ khí vẫn vang lên mỗi ngày như một dấu hiệu của sự sống, của lao động và niềm tin.
Đã từng sống ở Thành Nam gần hết cuộc đời, tôi càng cảm nhận rõ hơn giá trị của những làng nghề quanh Nam Định. Mỗi làng nghề đều có một câu chuyện riêng, một nét văn hóa riêng và những con người riêng làm nên hồn quê. Với Chợ Chùa, đó chính là tiếng máy rộn ràng, là bàn tay lấm dầu của người thợ, là những sản phẩm mang dấu ấn của sự cần cù, sáng tạo. Và có lẽ, chính từ những điều bình dị ấy mà một làng nghề có thể sống lâu trong ký ức của mỗi người, trở thành một phần đáng tự hào của quê hương Nam Trực.
Sg13/8/2026
Huong Mrs-Le St và biên khảo
