Năm 2022, nhân một chuyến công tác về Việt Nam thẩm định một dự án giáo dục, tôi dắt theo các con về cùng.
Ban đầu, tôi tính sau khi xong việc sẽ đưa hai đứa đi Đà Lạt, Nha Trang, chọn vài nơi có resort đẹp để cả nhà vừa chơi vừa nghỉ. Ai ngờ hai đứa không chịu.
Chúng nó đã tự tìm hiểu về Việt Nam từ trước, phần lớn qua YouTube, TikTok và đủ thứ clip trên mạng. Khi tôi hỏi cuối tuần muốn đi đâu chơi thì hai đứa nhỏ bảo:
“Me ơi, mình đi An Giang đi.”
Tôi hơi bất ngờ. Trong đầu tôi lúc ấy, An Giang không nằm trong danh sách nghỉ dưỡng. Nhưng hai đứa đã xem đâu đó về Châu Đốc, Núi Sam, những xóm Chăm bên sông, rồi còn tìm cả món ăn địa phương.
Thế là kế hoạch nghỉ dưỡng của tôi tiêu tùng. Và từ lúc đó, vai trò của tôi cũng bị thay đổi luôn. Tôi không còn là người lên chương trình rồi dắt con theo nữa. Hai đứa tự tìm chỗ muốn đến, muốn ăn gì, xem gì. Tôi thành người đi theo.
Nghĩ lại cũng thiệt là lạ. Mới năm bảy năm trước thôi, mình dẫn các con đi để chỉ cho chúng biết thế giới. Giờ thì mình lại được con cái chỉ cách du lịch theo kiểu của gen Z.
Sáng hôm đó, mấy mẹ con tôi đến Núi Sam từ sớm. Từ xa, ngọn núi không quá cao. Nhưng giữa vùng đồng bằng thấp và rộng, nó đứng lên rất rõ. Dưới chân núi, người đi lễ đã đông từ sớm. Nhang khói, hoa quả, tiếng gọi nhau, những bước chân đi lên đi xuống.
Hai đứa vừa đi vừa cầm phone kể cho tôi nghe về Miếu Bà Chúa Xứ, về Thoại Ngọc Hầu, về kênh Vĩnh Tế… vừa kể vừa chụp hình lại.
Hóa ra chuyến này không phải là mình đưa con đi cho biết thêm về quê hương mà là mình phải học cách đi du lịch với con mình.
Trưa xuống Châu Đốc, cả nhà ghé ăn bún cá. Tô bún mang ra nóng hổi. Cá lóc vàng màu nghệ, nước dùng trong, thơm sả và ngải bún. Giữa bàn là một rổ rau đầy vun, có những thứ hai đứa không biết tên, cứ chỉ vào rồi hỏi chủ quán.
Ăn được vài miếng, một đứa lấy điện thoại ra quay.
Quay tô bún trước. Rồi quay rổ rau.
Rồi quay luôn cả mẹ. Tôi hỏi:
“Quay làm chi rứa?”
Thằng Út nói tỉnh bơ:
“Con review đó Me”
Vậy là giữa một quán nhỏ ở Châu Đốc, tôi ngồi ăn bún cá còn tụi nhỏ quay từng góc, nói món này có vị gì, cá ra sao, rau ăn thế nào. Chúng còn bàn với nhau lát nữa gửi cho mấy đứa bạn cùng trường xem.
Tôi chỉ biết ngồi nhìn, thấy vui vui. Ngày bằng tuổi chúng, đi đâu mà được chụp dăm ba tấm hình đẹp là mừng rồi.
Chiều hôm ấy, tụi nhỏ lại đưa tôi qua khu người Chăm sống bên sông. Những căn nhà sàn nằm gần nhau. Có nhà đặt khung dệt ngay phía dưới. Một người phụ nữ ngồi bên khung cửi, tay đưa thoi đều đều.
… Lách cách. Lách cách…
Hai đứa dừng lại tự quay clip, rồi hỏi người ta về tấm vải họ đang dệt. Một đứa còn nói nhỏ với tôi:
“Cái này hay nè mẹ.”
Đi thêm một đoạn, gặp chỗ bán những món thổ cẩm làm bằng tay, cả nhà tự tản ra lựa quà lưu niệm.
Đứa nhỏ chọn một chiếc túi thổ cẩm, bảo mang về tặng cô giáo. Đứa lớn lại chọn mấy tấm vải, nói sẽ đem về cho bạn treo lên tường trang trí. Tôi cũng đứng lựa một hồi, nhặt nhạnh dăm món nhỏ về làm quà cho đồng nghiệp. Ba mẹ con, mỗi người một thứ và tự nhiên tôi thấy vui chi lạ.
Dự định sẽ chỉ cho con biết thêm về Việt Nam. Ai ngờ chúng đã tự tìm hiểu theo cách của mình. Qua một đoạn video. Một món ăn. Một chiếc túi thổ cẩm. Một tấm vải mang về treo trong phòng.
Lên xe về lại Sài Gòn, điện thoại của hai đứa đầy những đoạn phim ngắn. Đến tối, hai anh em ngồi lựa clip, ghép lại rồi gửi cho bạn bè cùng học xem. Vừa làm vừa kể:
“Ở Việt Nam có chỗ này hay lắm…”
Tôi nghe lõm bõm nhưng nghĩ bụng … Vậy là chuyến đi này cũng có ý nghĩa rồi.
Cũng từ chuyến ấy tôi mới thấy rõ: tuổi của chúng có cách chạm vào một vùng đất khác tuổi mình.
Thật ra, cách nào cũng được. Miễn là một ngày nào đó, khi ai hỏi về Việt Nam, chúng có một điều gì đó để nhớ và để kể lại.
✒️ Lisa La
