Bạc đầu thèm hóa trẻ thơ
Rằm Thu nằm học i tờ giữa sân
Tàu cau lấp lánh trăng ngân
Ngủ quên sương xuống trắng ngần giấc mơ…
Ký ức là nơi rất xa,ta không đến được,nhưng lại rất gần và nằm trong tiềm thức của chúng ta mãi mãi…
Chớm Đông,gió mùa Tây Nam mang theo hơi lạnh vào chiều,mây đen sà thấp,sấm chớp vang cơn thịnh nộ,mưa ào xuống trắng trời…Ngồi một mình,mặc cho gió tạt mưa lùa,hoài cảm cảnh đông quê nhà ngày ấy,ký ức hiện về rõ một trong tôi:
Mưa…mưa dầm dề,mưa trắng trời ngày đêm…Chợ phiên xa,mẹ không thể đến được,cả nhà cầm lòng cơm tạm cùng mắm ruốc ớt bột,canh rau tập tàng!
Cả tuần xót ruột,cha tôi ngâm gạo,bảo tôi xay bột để mẹ đúc bánh xèo vỏ được bữa ấm lòng.
Mưa vẫn mù đại ngàn,các con suối từ dãy Triều Sơn xõa tóc trắng ngần,cũng là lúc nước nguồn đổ về sông đục ngầu,cá nguồn mát nước xuôi dòng về đồng sinh sản…Cha tôi chuẩn bị đăng,đó,dẹp,lờ,lưới để chắn bắt cá từ sông lên đồng.Hai cha con mang đăng ra con kênh cách nhà khoảng 500 mét,chọn điểm có cây cổ thụ bờ kênh che lều tạm để chắn đăng bắt cá.Tấm đăng bện bằng sậy được đặt chắn ngang dòng kênh.Dưới chân đăng và giữa đăng có cắt khoảng tròn để gắn đó,dẹp,lờ để cá tìm đường lọt vào.Phần dưới đăng đặt đó để bắt cá chạch,cá nhỏ,tôm tép.phần giữa đặt dẹp để bắt cá tràu, cá chép,cá luối nguồn.Phần đầu đăng giăng tấm lưới chùng để bắt cá lớn phóng qua đăng…
Đêm ấy trời mưa nhẹ,cha tôi cùng tôi nằm trong lều giữ đăng.Ngồi co ro trong lều trống gió lạnh cùng ngọn đèn dầu leo lét,nghe tiếng nước chảy len qua đăng,tiếng quẫy của cá mừng nước tìm đường lên ruộng, hòa cùng tiếng gió mưa rả rích tạo một bản hợp xướng mùa đông quê khó tả! Tôi háo hức chờ lúc bắt cá phóng vào lưới,đổ cá từ lưới,dẹp,lờ vào chiếc đụt to có rộng nước.Được mùa cá đủ loại,nào là cá tràu,cá chép,cá luối,cá trê,cá chạch cùng các loại tôm cá nhỏ…
Đến quá nửa đêm,cha tôi bảo tôi mằm nghỉ giữ đăng để ông đem cá về nhà rộng loại cá sống mạnh,làm sạch những con cá ngộp ướp muối.Tôi nằm rung đùi tưởng tượng đến bữa cơm gia đình ngày mai với những món ngon mùa đông như cá luối kho nghệ,cá chép nấu ngót,cá rô nướng dằm nước mắm ớt tỏi chấm rau tập tàng luộc…niềm vui cuộc sống quê đi vào giấc ngủ lúc nào không hay.Một cơn gió tạt mưa lạnh làm tôi giật mình tỉnh dậy.Đèn tắt,tôi dụi mắt quờ tìm hộp quẹt,nhìn phía bờ kênh trước mặt thấy bóng một người phụ nữ mặc áo bà ba đen đi qua đi lại mờ ảo trong làn mưa.Mình nổi gai ốc,tôi vội cuốn chiếu trùm kín đầu mình lạnh run.Nhớ lời bà cô dặn tôi lâm râm niệm Phật cho người bớt run! Khi cha tôi trở lại cũng là lúc tôi hoàn hồn.Tôi kể lại việc ấy cho cha tôi nghe,ông bảo chắc có người rình đổ cá trộm.Tôi hỏi,sao lại là phụ nữ?Ông im lặng một lúc rồi bảo:Mùa lũ năm trước có đứa cháu gái của mẹ xuống nhà thăm.Lúc ấy nước lớn tràn ngập cầu Thương bắc qua kênh,đứa cháu ra về lội qua cầu ngập,không may trượt chân,bị nước cuốn chết đuối!Có lẽ khi con ngủ cháu nó đến giữ đăng cho con!Nghe đến đây tôi vừa cảm thương vừa ớn lạnh,hối thúc cha tôi cuốn đăng về sớm.Đợi khi nước rặt tôi có thú bắt cá khác:Câu cá,cắm câu,đi nơm,cắm trúm vui thú đồng quê,không hề lo sợ.
Chiếc cần câu cong vầng trán thiếu
niên
Con cá con tôm không phụ người sớm
tối.
Con ốc con cua thương người lặn lội
Cùng hòa chung với muối mặn gừng
cay!
(29/9/2026) Linh Nguyen
