Trong chuyên mục Ẩm thực cuối tuần hôm nay, xin mời các anh chị và các bạn cùng ngược dòng Hà Thanh về với núi rừng Vân Canh để thưởng thức một món ăn đặc sản vô cùng độc đáo của người Chăm, Bana quê tôi: món lá mì xào lá hoa đu đủ.
Chiều buông, khi sương núi còn bảng lảng trên những vạt đồi, không gì tuyệt vời hơn là được ngồi quây quần bên bếp lửa hồng, nếm thử đĩa lá mì lá đu đủ xào đậm đà, mộc mạc, một món ăn thuở cơ hàn nay đã trở thành đặc sản níu chân biết bao người.
LÁ MÌ XÀO ĐU ĐỦ: HƯƠNG VỊ NÚI RỪNG GẮN KẾT TÌNH THÂN Ở VÂN CANH
Chẳng ai sống ở mảnh đất Vân Canh này là không biết đến lá mì (sắn) và lá đu đủ. Món ăn này được bà con đồng bào Chăm, Bana sáng chế từ những tháng ngày cơ cực gian khó. Khi ấy, cái ăn cái mặc còn thiếu thốn, bà con đành hái những đọt lá mì, lá đu đủ mọc hoang ngoài rẫy, giã nhuyễn rồi xào cùng chút muối, chút ớt rừng để ăn qua ngày. Vị đắng chát, cay nồng ấy đã nuôi lớn bao thế hệ người Chăm, Ba Na nơi này.
Giờ đây, khi cuộc sống đã đủ đầy hơn, bà con không chỉ ăn no mà còn hướng tới ăn ngon. Theo năm tháng, sự sáng tạo và đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ bản địa đã biến thứ lá rừng mộc mạc ấy thành một món ăn đặc biệt. Để có được đĩa lá mì xào chuẩn vị, nguyên liệu phải được tuyển chọn tỉ mỉ. Những đọt lá mì non và lá đu đủ xanh mướt hái tươi rói từ nương rẫy, rửa sạch rồi cho vào cối giã nhuyễn. Tiếng chày khua rộn ràng vang lên bên hiên nhà sàn. Phải giã thật đều tay, thật mạnh mẽ cho đến khi mớ lá nhuyễn mịn quyện vào nhau. Lúc này, người ta sẽ bốc từng nắm lá giã nhuyễn, vắt nhẹ cho ráo bớt thứ nước xanh thẫm. Cái vắt tay khéo léo ấy lấy đi vị đắng gắt, nhựa hăng của chúa rừng, chỉ giữ lại cái phần bùi bộc tinh túy nhất để lát nữa sẵn sàng ôm trọn lấy gia vị muối, ớt rừng. Lòng bò cũng được làm sạch kỹ, chọn phần dạ dày, ruột non và lá xách tươi ngon nhất để luộc sơ và thái miếng vừa ăn.
Khi chiếc chảo gang nóng rực trên bếp củi, mỡ lợn phi hành tỏi sả ớt thơm lừng, người ta trút lòng bò vào xào săn, nêm nếm muối hạt, chút mì chính và đặc biệt là củ nén, ớt rừng giã nhuyễn. Tiếp đó, mớ lá mì và lá đu đủ đã giã mịn được cho vào đảo đều tay. Cái hay của món ăn nằm ở sự cân bằng vị giác tinh tế. Dưới sức nóng của lửa, vị đắng thanh của đu đủ và vị bùi bùi của lá mì quyện đặc lại, hòa cùng độ giòn sần sật, béo ngậy của lòng bò, hơi cay nồng của ớt như sưởi ấm cả không gian, đánh thức trọn vẹn mọi giác quan.
Khi đơm ra đĩa, món ăn tỏa mùi thơm lựng. Cứ gắp một đũa, hoặc bẻ miếng bánh tráng nướng giòn rụm xúc một miếng lá xào bỏ vào miệng, rồi nhấp thêm ngụm rượu cần, vị ngọt hậu của núi rừng như lan tỏa. Trong cái se lạnh của buổi chiều xứ núi, ngồi quây quần bên nhau ta mới thấy nghĩa tình bà con nơi đây sao mà đong đầy đến thế! Mỗi đĩa lá mì xào đặt lên mâm không chỉ là món ăn ngon, mà còn là sự sẻ chia văn hóa sâu sắc, mộc mạc gai góc như núi đá, nhưng ăn được rồi là ghiền, càng nhấm, càng ngấm lại càng đắm càng say.
Nếu có dịp ghé thăm phố núi Vân Canh, tôi mời các anh chị và các bạn hãy dừng chân, trải nghiệm không gian văn hóa tuyệt vời và thưởng thức món ăn dân dã, mộc mạc nhưng ấm áp tình người này. Chắc chắn hương vị núi rừng nơi đây sẽ để lại trong bạn những thương nhớ khôn nguôi!
Cảm ơn các anh chị và các bạn đã theo dõi.
Tố Mai ✍️
