RƯỢU BÀU ĐÁ – ĐỆ NHẤT DANH TỬU CỦA BÌNH ĐỊNH
Rượu Bàu Đá là một đặc sản trứ danh của vùng đất võ Bình Định, từ lâu đã xuất hiện trong văn chương vì sự nổi tiếng và vị ngon nguyên sơ của nó.
Nhiều nhà văn, nhà thơ ngay sau khi uống rượu đã khẳng định đây chính là “thiên hạ đệ nhất danh tửu” của đất nước Việt Nam, bởi mùi vị đặc trưng không nơi nào sánh được.
Bình Định luôn tự hào vì hương vị nổi tiếng của rượu Bàu Đá đã được công nhận là quốc tửu Việt Nam.
Nguồn gốc rượu bắt nguồn từ làng nghề truyền thống rượu Bàu Đá, thôn Cù Lâm, xã Nhơn Lộc, huyện An Nhơn, Bình Định.
Ở đây có mạch nước ngầm ngọt tự nhiên, thanh mát chảy ra từ các ngọn núi xung quanh.
Ngày xưa, bàu nước này được cả làng dùng uống nước chung. Ngày nay, cư dân địa phương lấy nước để nấu rượu, bằng cách sử dụng nguồn nước ngầm rỉ ra từ độ sâu 20 – 30 mét trong veo.
Với phương pháp chưng cất thủ công theo bí quyết của ông bà lâu đời để lại, đã cho ra đời những mẻ rượu Bàu Đá thơm ngọt mê say, làm biết bao người tôn vinh và mê đắm.
Cách nấu rượu Bầu Đá Bình Định
Muốn có rượu ngon thật sự không dễ. Bạn phải tuân thủ các yêu cầu nghiêm ngặt về nguồn nước, gạo, men, dụng cụ nấu và quan trọng là kinh nghiệm bí truyền từ ông bà đời cũ.
Rượu ngon nhờ những bước công phu và tỉ mỉ của người nấu.
Nguyên liệu chính nấu rượu là gạo và nếp, có thể dùng tầm 7kg cho mỗi mẻ rượu. Khi gạo đã chín, bạn để nguội, sau đó trộn với men và ủ vào xô nhựa.
Chỉ cần ba ngày sau, bạn sẽ ngửi được mùi thơm nức từ men rượu. Lúc này, đổ thêm 16 lít nước giếng trong và ủ tiếp hai ngày.
Bước cuối cùng cũng là bước quan trọng nhất. Cho cơm rượu vào nồi và đun liên tục 5 giờ. Rượu Bàu Đá được chưng cất qua ống tre nối từ nồi nấu sang nồi ngưng tụ.
Nấu rượu thì phải kiên nhẫn, đừng vội vàng. Bật lửa nhỏ riêu riêu để tinh chất từ gạo được chiết xuất hết.
Nếu đã dày dạn kinh nghiệm, bạn sẽ không cần nếm thử vẫn biết được hương vị của rượu Bàu Đá, nhờ vào tiếng rơi của từng giọt rượu trong vại hoặc ngửi thoáng qua hương rượu.
. Để có một mẻ rượu ngon đòi hỏi nhiều yếu tố, nếu chỉ làm hời hợt và không tận tâm, sơ suất trong bất kỳ khâu nào cũng có thể làm hương vị của rượu bị ảnh hưởng.
Nguyên liệu chọn phải đúng chuẩn, kỹ thuật nấu cơm, men rượu đúng là men Bình hóa, Đập Đá, Bá Cảnh chất lượng, tỷ lệ dùng cơm và men canh chuẩn, kỹ thuật ủ khô, đảm bảo nguồn nước giếng có mạch ngầm của giếng đá ong.
Thời tiết lạnh cũng là một yếu tố giúp mẻ rượu thơm ngon hơn. Nấu rượu vào tháng 2 đến tháng 4 âm lịch sẽ mang lại hương vị đậm đà hơn khi nấu rượu trong những mùa nóng.
muốn thưởng thức ngon phải thưởng thức đúng cách, người uống rượu cũng là một nghệ sĩ nữa đấy.
Chuyện xưa kể lại, rượu Bầu Đá xuất hiện đã được dùng để tiến vua, cho nên cách thưởng thức cũng đặc biệt hơn so với những loại rượu khác.
Đầu tiên, rượu sau khi nấu được đựng trong lu sành hoặc canh.
Rót rượu vào một cái ve vòi. Người rót phải cầm ve vòi giơ cao, nghiêng ve vòi tạo thành một dòng chảy như dòng suối, chảy từ trên cao vào ly rượu, sao cho nghe được âm thanh róc rách.
Lúc này, trong ly sẽ sủi bọt lăn tăn khiến ta náo nức muốn uống ngay, không thể chờ thêm được nữa.
Lưu ý, không được đổ rượu ra ngoài hay tràn miệng ly. Người uống nâng ly và uống một ngụm hết sạch.
Đối với những ai kén rượu hoặc uống lần đầu, hãy uống từng ngụm nhỏ làm quen, sau hẵng uống nâng đô vì nồng độ rượu rất mạnh.
Và nếu bạn tự hỏi rượu bầu đá bao nhiêu độ mà được cho là mạnh thì xin thưa là hơn 50 độ đấy.
Khi đã rót rượu ra ly nên dùng ngay, để lâu sẽ bị bốc hơi, mất mùi và rượu bị đục, không còn hương vị đặc trưng vốn có nữa.
Đất nước Việt Nam nổi tiếng nhiều danh tửu xưa nay. Nếu như miền Bắc có rượu Làng Vân , miền Nam có rượu Gò Đen thì miền Trung đặc biệt nổi tiếng rượu Bàu Đá Bình Định. Một lần ghé lại đất Võ miền văn chương này, cố nhạc sĩ Văn Cao sinh thời là một người sành rượu khắp nơi vẫn tấm tắc khen ngợi Bàu Đá xứng đáng là đệ nhất danh tửu. Nếu các bạn có dịp đến đây, thưởng thức ẩm thực Bình Định mà chưa nhấm rượu Bàu Đá thì xem như bạn chưa thưởng thức được món ngon và độc đáo của Bình Định.
Duy Phạm
( Sưu tầm & biên khảo)
Lời ban biên tập:
Quê nhà em không có được Quốc tửu vậy.
Chỉ có rượu Minh Mạng 😉
Thôi thì tặng anh Duy Pham đôi câu thơ thay rượu 🥃
Bầu Đá men nồng dậy đất quê
Nguồn sâu ủ giọt thấm sơn khê
Lửa riêu chắt lọc hồn quê cũ
Ống trúc đưa hương quyện lối về
Một chén Bình Định say còn nóng
Vài chung Minh Mạng lắng chưa mê
Người đi chợt thấy lòng nghiêng nhẹ
Hương lặng còn vương một cõi quê.
Cám ơn tác giả Duy Pham đã cùng với BBT chuyên mục này gieo hạt, giữ hồn cốt quê hương.
Bài viết gợi lên một thứ men không chỉ nằm trong rượu mà còn thấm vào ký ức làng quê. Độc giả ắt hẳn sẽ thấy hiện ra cả sự chắt chiu của đất, của nước, của bàn tay người nấu. Rượu Bàu Đá vì thế không chỉ để uống, mà để cảm, để nhớ, và để lặng lòng trước một tinh hoa bền bỉ.
Biết ơn tác giả 🙏🏻
Lisa La
