“CHIM KHÔN CHỌN CÀNH MÀ ĐẬU , TÔI HIỀN CHỌN CHÚA MÀ THỜ.
Luận bàn về câu tục ngữ trên .
Câu “Chim khôn tìm cành mà đậu” là một câu tục ngữ, ca dao Việt Nam, khuyên người thông minh, khôn ngoan (chim khôn) sẽ biết lựa chọn nơi ở, nương tựa (cành cây) an toàn, tốt đẹp, phù hợp để ổn định cuộc sống, tránh hiểm nguy, giống như việc “Gái khôn lựa chồng lành mà nhờ” hay người trí thức tìm về nơi có đạo đức để học hỏi.
Ý nghĩa sâu sắc:
* Lựa chọn đúng đắn: Chim khôn sẽ tìm cành cây chắc chắn, cao ráo, kín đáo để trú ngụ, tránh thú dữ hay bẫy dò, cũng giống như con người cần biết chọn nơi ở, công việc, hoặc bạn bè tốt để an cư lạc nghiệp.
* Sự khôn ngoan và đức hạnh: Câu nói nhấn mạnh sự khôn ngoan không chỉ ở trí tuệ mà còn ở việc biết lựa chọn những nơi có chính nghĩa, có đạo đức, để cuộc sống được bền vững, an lành.
* Áp dụng trong đời sống: Khuyên chúng ta nên có tầm nhìn, biết nhìn xa trông rộng để đưa ra những quyết định sáng suốt, như chọn người bạn đời tốt, chọn nơi theo đuổi lý tưởng chính đáng.
Câu ca dao đầy đủ thường gặp:
* “Chim khôn lựa cành mà đậu / Gái khôn lựa chồng lành mà nhờ”.
CHIM TÌM CÂY MỚI GỌI CHIM KHÔN, NGƯỜI HIỀN ĐỨC MỚI LÀ NGƯỜI TRÍ:
Hai câu này ý nói chim khôn tìm nơi cây cao kín đáo mà đậu tất được sống an lành.
Người hiền đức phải giữ trọn đạo cương thường
Cát bụi giang hồ chẳng vấn vương”.
* Tam cương gồm:
– Quân vị thần cương
– Phụ vị tử cương
– Phu vị thê cương
* Ngũ thường gồm:
– Nhân: Nhân là người, học cách làm người. Để làm người tốt thì phải có cái tâm, cái tâm biết yêu thương muôn loài muôn người. Trước khi muốn thành tài thì phải thành người.
– Nghĩa: Là chính nghĩa, tình nghĩa, sự công tâm, công bằng. Chữ nghĩa trong ngũ thường dạy con người phải cư xử sao cho công bằng, theo lẽ phải, theo cái tình cái lý.
– Lễ: Lễ trong lễ độ, lễ phép. Lễ răn dạy con người ta phải cư xử cho phải phép, tôn trọng và hòa nhã với mọi người.
– Trí: Trí trong trí tuệ, trí khôn. Trí thể hiện sự sáng suốt, minh bạch. Người có trí là người giữ được sự sáng suốt, biết cách nhìn nhận, phân biệt đúng sai, phải trái, thiện ác.
– Tín: Tín là sự tin tưởng, tín nhiệm, niềm tin. Tín trong ngũ thường dạy con người ta làm người phải biết giữ chữ tín, nó lời phải giữ lấy lời.
Không thể nói trong xã hội hiện đại ngày nay “Tam cương, ngũ thường” không còn vai trò gì. Tuy rằng xã hội hiện nay đã có pháp luật, thế nhưng sự răn dậy bằng đạo đức không thể thiếu, chính vì vậy “tam cương ngũ thường” vẫn có nhưng giá trị nhất định. Bởi trong xã hội hiện nay giữa người với người càng cần có sự tin tưởng, tôn trọng, chân thành, hòa nhã.
Trong văn hóa ứng xử hiện nay cũng vậy, ai cũng có quyền chọn cho mình một hướng đi thích hợp, một tình bạn để “ trao thân gửi phận “ miễn sao việc chọn lựa này không làm hại ai và sẽ mang đến cho ta sự an yên và vui vẻ.
ST
