Ở trên cao, điều khó nhất không phải là đứng vững, mà là không ngã lòng.
Có những người bước vào vai trò lãnh đạo không để phô trương quyền lực, mà để tự kiểm chứng bản thân. Với họ, chức vụ chỉ là phương tiện – để giúp đời, giúp người được nhiều hơn. Nhưng chính những người như vậy lại thường đi qua những hiểu lầm không dễ giãi bày.
Ngược lại, cũng có người khao khát quyền lực bằng mọi giá. Khi đã ngồi vào chiếc ghế mong muốn, cách họ sử dụng quyền lực dần hiện ra – và quyền lực ấy trở thành công cụ phục vụ cái tôi.
Lại có những trường hợp chức tước “rơi trúng đầu”. Khi chiếc áo quá rộng khoác lên một thân người chưa đủ bản lĩnh và trải nghiệm, sự lúng túng không chỉ làm lộ giới hạn cá nhân mà còn bào mòn chính giá trị của chức vụ.
| Chức vụ có thể làm hỏng con người.
Và con người cũng có thể làm hỏng luôn chức vụ |
Người lãnh đạo càng ở vị trí cao càng buộc phải nhìn xa hơn người khác một đoạn. Không phải vì họ thông minh hơn, mà vì mỗi quyết định họ ký chạm đến nhiều đời sống, và có thể theo họ suốt nhiều năm.
Có những quyết định không còn là lựa chọn, mà là trách nhiệm. Dù đã tham vấn nhiều phía, cuối cùng vẫn phải ký tên một mình, và chấp nhận hệ quả ấy trong im lặng.
Tôi từng ở trong tình huống đó. Khi công ty mẹ ở Đông Âu yêu cầu chuyển đổi mô hình hoạt động của một tổ chức tín dụng hàng đầu tại Việt Nam, tôi đặt bút ký quyết định chấm dứt hợp đồng hơn hai trăm lao động – hai trăm gia đình bị xáo trộn. Sau giai đoạn ấy, tóc tôi bạc đi thấy rõ.
Không ai muốn làm điều đó. Nhưng nếu không tái cấu trúc, rủi ro đổ vỡ có thể cuốn theo hàng nghìn người khác.
| Lãnh đạo không phải là chọn điều mình thích. Lãnh đạo là chọn điều tổ chức cần, dù cá nhân phải trả giá |
Ở một thời điểm khác, tôi lại đứng đơn kháng nghị ngược lại công ty mẹ, chấp nhận nguy cơ mất vị trí, để bảo đảm phúc lợi và giảm rủi ro nghề nghiệp cho hơn hai mươi nghìn tài xế trong hệ thống.
| Có lúc phải cắt bỏ để cứu phần còn lại.
Có lúc phải đứng đầu sóng ngọn gió để giữ điều cốt lõi |
Trong giáo dục, đối kháng còn âm thầm hơn. Không thỏa hiệp giữa chất lượng đào tạo và lợi nhuận là một thử thách thường trực với người lãnh đạo ngành này. Đánh đổi giá trị cốt lõi để làm đẹp báo cáo tài chính có thể giúp tổ chức sống ngắn hạn – nhưng sẽ làm mất tương lai dài hạn, và nguy hại đến sứ mệnh “trồng người”.
| Đừng đánh đổi giá trị để giữ ghế
Chiếc ghế mất đi có thể tìm lại
Giá trị mất đi thì không |
Làm người lãnh đạo là chấp nhận áp lực tứ bề. Là sự giằng co giữa cái đầu lạnh và trái tim nóng. Là hành trình vượt qua chính mình nhiều hơn là vượt qua người khác.
Ở trên cao, nhiều khi phải chấp nhận cô đơn. Không phải vì không có người bên cạnh, mà vì có những hệ quả không thể chia sẻ cùng ai khác mà chỉ có thể tự gánh.
Hơn hai nghìn năm trước, Khổng Tử từng nhận ra rằng có những điều mắt thấy chưa chắc đã là chân tướng, khi ông hiểu lầm Nhan Hồi bên nồi cơm.
Ở vị trí càng cao, người lãnh đạo càng ở trong tầm quan sát của nhiều phía nhưng không phải lúc nào cũng được hiểu đúng. Có những quyết định bị oán trách ở hiện tại, nhưng cần thời gian mới được nhìn nhận công bằng.
Làm lãnh đạo, suy cho cùng, không phải là đứng trên người khác, mà là đứng ở nơi gió mạnh hơn – như một tấm khiên của tổ chức.
– Lãnh đạo, sau tất cả, là người giữ đường biên giá trị.
✒️ Lisa La
