Ngày kia, có hai vợ chồng nông dân nghèo ở miền Trung sinh hạ hai người con trai. Gia đình vui mừng khôn xiết vì có được quý tử. Hai vợ chồng phải đầu tắt mặt tối lao tâm lao lực vào công việc đồng áng để nuôi con khôn lớn, quyết cho con ăn học tới nơi tới chốn để đổi đời cha mẹ. Là nông dân thật thà chất phác, họ chỉ biết thường xuyên nhắc nhở hai con: Chỉ có cái học mới đổi đời được con ơi!
Người anh thấy cha mẹ cần lao vất vả thì xót nên hy sinh cho em có điều kiện học cao, thành đạt. Anh chỉ học đến cấp ba rồi nghỉ ở nhà phụ giúp cha mẹ trong công việc nhà nông. Để đủ tiền cho người em học tiếp lên Đại học, cha mẹ anh phải bán phần ruộng dành ra riêng cho anh, anh vẫn vui lòng, không nề hà gì.
Thời gian thắm thoắt, người em đã tốt nghiệp Đại học xuất sắc, được một công ty lớn ở Sài Gòn tuyển dụng. Xuất thân từ gia đình nông dân nên anh làm việc cần mẫn, cùng các thành viên, giúp công ty ngày càng phát triển. Phần thưởng cho anh là được đề cử chức Phó giám đốc công ty. Cha mẹ và người anh hay tin mừng vui cho cuộc đổi đời của gia đình. Để hỗ trợ công việc lập gia, lập thân cho người em. Cha mẹ và người anh đồng lòng bán tất nhà cửa, ruộng vườn vào Sài Gòn sống và đầu tư thêm cho người em. Chung lo nhà cửa, cưới vợ thành phố có học, có việc làm cho người em. Người anh ở vậy, lao động phổ thông, phụng dưỡng cha mẹ ở ngôi nhà nhỏ kế bên khu nhà lầu của em.
Một ngày nọ, người mẹ bệnh mất, người anh không đủ tiền mua đất nghĩa trang chôn cất mẹ, đành phải hỏa táng gởi tro cốt vào chùa. Người em giàu có nhưng viện cớ công ty đang thua lỗ nên không lo được mồ yên mả đẹp cho mẹ.
Một thời gian nuôi cha già yếu lại không đủ điều kiện nuôi cha chu toàn. Thương cha già, người anh đành gọi em đến bàn bạc việc phụng dưỡng cha: Chú được cha mẹ và tôi tập trung nuôi ăn học thành tài, giờ có địa vị, có lương cao, nhà cửa khang trang, tiện nghi đầu đủ nên chú phải phụng dưỡng cha thật tốt trong quảng đời đáo lão. Người em im lặng một lúc, buột miệng: Tôi sẽ chu cấp ít tiền hàng tháng để anh nuôi cha, lúc này tôi và vợ tôi công việc bề bộn, lại phải đưa rước con đi học. Để cho người giúp việc nuôi cha thì không ổn. Thấy người anh giận, người em tiếp thêm: Hay là thế này, anh em mình mỗi ngày nuôi cha một bữa. Em cũng vẫn gởi phụ anh một ít tiền.
Người anh thương em nên đành chấp nhận. Cha già nghe anh em bàn vậy rất khổ tâm, buồn không nói nên lời. Thời gian nuôi cha như thoi đưa, một ngày đưa qua, một ngày nhận lại, khô khan như cơ giới. Cho đến một ngày cuối tháng, người anh đưa cha đến nhà em vào ngày chủ nhật, gặp người em ở nhà, cha và anh mừng thầm vì không mấy khi cha con anh có dịp sum họp. Vừa mới ngồi xuống ghế, chưa kịp trà nước, bàn chuyện. Người em lạnh lùng lên tiếng: Cha và anh hai ơi! Hôm nay, nhà có khách quý của công ty đến, cha và anh vui lòng về bên nhà một ngày nữa, mai hẳn qua.
Người anh nổi giận to tiếng: Chú mày là quân bất hiếu, nuôi cha mẹ mà tính tháng tính ngày, lại xem cha mình là người nhà quê mất thể diện chú mày sao? Người em tìm cách chống chế, xoa dịu, vào nhà trong lấy một xấp tiền gửi bù cho anh nuôi cha thêm một ngày!
Người anh cầm xấp tiền quăng vào mặt em: Quân vô ân, bạc nghĩa. Tiền tài nhân nghĩa tiệt từ đây. Người em khôn lõi trả lời: À! Anh quên rồi, tháng này có ngày 31. Như vậy anh vẫn còn phải nuôi cha một ngày nữa. Người anh tím mặt, dằn lòng dìu cha thất thưởng ra về!
Đêm xuống, hai cha con buồn đời đen bạc, chẳng nói năng chi. Dưới ánh đèn vàng vọt, người cha thao thức ngẫm nhân tình thế thái đến khuya. Thấy con mệt mỏi ngủ say, ông rón rén mở cửa dò dẫm đến chùa, nơi thờ tro cốt của vợ. Nhìn di cốt vợ ông đau xót tột cùng và đột quỵ nơi cửa Phật. Vợ chồng ông lão đã thoát khỏi cõi ta bà vào ngày thứ 31 nghiệt ngã để về cõi siêu sinh.
(3/11/2026 LN)
