Năm 2018, trước khi các con tôi bắt đầu chuyến đi du học xa, mấy mẹ con tôi dành hai ngày một đêm lên Bà Nà, như trạm dừng chân trước khi về thăm Huế.
Lúc đó đơn giản chỉ là muốn cùng nhau đi đâu đó trước khi bước vào một quãng đời mới. Gần mười năm sau, nhìn lại mấy tấm hình cũ, tôi mới thấy Bà Nà trong ký ức không chỉ có mây núi và những khu vườn đẹp. Nơi ấy còn mang nhiều lớp văn hóa khá đặc biệt.
Cáp treo đưa chúng tôi dần rời khỏi đồng bằng. Càng lên cao, rừng càng xanh, khí trời càng mát. Bà Nà nằm trên núi Chúa, gần 1.500 mét so với mực nước biển. Chính khí hậu ấy đã khiến người Pháp tìm đến đây từ đầu thế kỷ XX và xây dựng một khu nghỉ dưỡng giữa miền Trung nắng nóng.
Dấu tích rõ nhất còn lại là hầm rượu Debay, được đào sâu vào lòng núi từ năm 1923. Bước vào hầm, nhiệt độ hạ xuống, ánh sáng cũng trầm hơn. Một công trình nhỏ thôi nhưng đủ để gợi lại một Bà Nà của hơn trăm năm trước, khi đường lên núi còn khó khăn và nơi này từng là chốn nghỉ dưỡng biệt lập giữa rừng.
Ra khỏi không gian cũ ấy, chúng tôi lại gặp một Bà Nà khác. Nó trông như một ngôi làng Pháp với những mái nhà dốc, quảng trường và đường lát đá gợi không khí châu Âu. Cách đó không xa là chùa Linh Ứng, tượng Phật ngồi giữa mây núi, không gian tự nhiên chậm và lắng xuống.
Sự tương phản ấy mới thật ấn tượng vô cùng.
Một bên là dấu ấn phương Tây, một bên là đời sống tâm linh rất Việt. Một bên đông vui, nhiều màu sắc; một bên chỉ cần bước vào đã tự nhiên nói nhỏ lại. Bà Nà vì thế không nằm trong một lớp thời gian duy nhất. Thiên nhiên, lịch sử và những công trình của hôm nay cùng tồn tại trên một ngọn núi.
Đi sâu hơn là Le Jardin d’Amour với những khu vườn mang tên rất đẹp: Vườn Suy Tưởng, Vườn Bí Ẩn, Vườn Ký Ức…
Hai đứa nhỏ nhà tôi hồi ấy chẳng bận tâm nhiều đến những cái tên. Gặp một bàn tay khổng lồ chìa ra từ bức tường thì đưa tay bắt lại. Thấy một góc vui thì dừng chụp ảnh. Còn tôi có một tấm đứng cạnh những quân cờ đá, ngay dưới bảng Vườn Suy Tưởng.
Thật lòng mà nói thì ngày ấy chẳng ai suy tưởng gì. Thấy ngồ ngộ thì ghé lại, nhìn, cười và chụp lại vài tấm hình kỷ niệm.
Bây giờ nhớ về Bà Nà, tôi lại thích cách những khu vườn ấy được đặt tên. Không chỉ để phân biệt từng khoảng cảnh quan, mỗi cái tên dường như còn mở ra một khoảng riêng cho người đi qua: để yêu, để nghĩ, để nhớ.
Gần mười năm đã qua. Những đứa trẻ trong ảnh đã lớn, những chiếc ba lô ngày ấy rồi cũng thành những chiếc vali cho những hành trình xa hơn.
Còn Bà Nà vẫn nằm đó giữa mây núi, mang trong mình dấu vết của một thời, nhịp sống của hôm nay và những câu chuyện riêng của từng người đã đi qua.
Một danh thắng có lẽ không chỉ đẹp bởi những gì ta nhìn thấy. Nhiều khi, nó còn đẹp bởi những gì nó ở lại trong lòng người.
✒️ Lisa La | Lặng và Viết
