Con đường ngã giữa | Một thuở phố xưa

Ở Huế có những con đường thay tên đã mấy chục năm mà người dân vẫn quen gọi bằng tên cũ. “Đường Ngã Giữa” là một nơi như vậy.
Con đường từ cửa Đông Ba kéo dài đến gần đầu cầu Gia Hội, song song với đường Hàng Bè bên sông Đông Ba. Thuở trước mang tên Gia Long, rồi Phan Bội Châu, nay là Phan Đăng Lưu. Riêng người Huế cũ vẫn quen gọi là Ngã Giữa.
Tôi sinh ra và lớn lên trên con đường ấy, trong một gia đình người Hoa đã lập nghiệp ở Huế hơn 150 năm.
Từ đời ông cố, gia đình tôi đã kinh doanh nhiều ngành nghề: thuộc da, tơ lụa, thuốc Đông y, về sau thêm lò bánh, tiệm ăn Tàu. Trong những câu chuyện con cháu nhắc nhau về ông bà, các hiệu buôn Quảng Lai, Quảng Hưng, tiệm bánh Phúc Hưng, tiệm mì Hòa Hưng vẫn thường được nhớ đến. Nhất là Quảng Lai với những thẩu thủy tinh đựng ô mai, bánh kẹo thơm mùi vani. Chếch xuống góc đường Trần Hưng Đạo còn có tiệm ảnh La Cảnh Lưu của bác tôi.
“Ngã Giữa” ngày trước là một khu phố buôn bán sầm uất. Nhà cửa san sát, cửa hiệu nối tiếp cửa hiệu. Có những căn nhà của gia đình tôi sâu hun hút, mặt trước ở Ngã Giữa, mặt sau thông ra đường Huỳnh Thúc Kháng bên sông Đông Ba.
Hồi nhỏ, tôi có cảm giác con đường ấy thứ chi cũng có.
May áo dài có nhà may Xuân An, mua phụ liệu may mặc có Tân Hưng. Chụp ảnh có Mily, Lê Viêm. Mua nhang có Hồng Phúc, đặt đồ thêu có Đức Thành. Rồi tiệm uốn tóc Tân Mỹ Hằng Nga, tiệm đan len Thu Đông, hiệu thuốc Bắc Thái Hòa Đường, sau này thêm Tế Lợi Đường; hiệu chén bát Kinh Đô, hàng sen Liên Hương, mè xửng Song Hỉ, còn tiệm làm đầu lân nằm liền kề tiệm đan len Thu Đông, và các hiệu An Vân, Đức Nguyên…
Trên phố còn có nhà sách Nguyễn Du, Lê Thanh Tuân và tiệm kinh sách Liễu Quán nằm ngay đối diện nhà tôi.
Hồi nhỏ, tôi thường được Ba Mẹ sai mua nhang ở Hồng Phúc, mè xửng Song Hỉ, lấy đồ thêu ở Đức Thành, hoặc theo Mẹ ghé nhà may Xuân An. Những tên hiệu ấy thân thuộc chẳng khác chi tên người trong xóm.
Ngã Giữa còn có những hiệu tơ lụa Anita, Bombay, những tiệm bánh và hàng ăn của người Việt, người Hoa xen kẽ nhau. Mùa Trung thu, tiệm bánh nhà tôi bày bánh nướng, bánh dẻo, bánh hình con heo, con gà. Rạp hát bội Bà Tuần, tức Đồng Xuân Lâu, cũng từng là một địa chỉ văn hóa của khu phố.
Chuyện ăn uống ở Ngã Giữa cũng phong phú. Ông Nội và Ba tôi thường lui tới nhà hàng Quốc Tế, tiệm cháo lòng Đồng Ý. Còn thế hệ cháu chắt chúng tôi lại mê những hàng ăn sáng trong các con hẻm nhỏ. Bún, cháo, cơm hến… món chi cũng có. Lên trung học, tôi bắt đầu biết đến cà phê Sửu ở cuối đường.
Ngã Giữa những năm tám mươi còn có một thú vui mà lũ trẻ chúng tôi chẳng bao giờ quên. Hồi ấy, điện chỉ có một hai đêm trong tuần. Phố về đêm vắng hoe, hiếm khi có xe qua lại, họa hoằn lắm mới có vài chiếc xe đạp. Vậy là cả đám con nít cùng trang lứa kéo nhau ra đường chơi kéo co, ù mọi, banh xỉu, ô làng, banh chuyền, tán lon… Tiếng cười nói, la hét vang cả một đoạn phố. Chơi đến khi người lớn gọi về mới chịu giải tán.
Ban ngày là phố buôn bán, tối đến, mặt đường trở thành sân chơi của lũ trẻ trong xóm.
Sau năm 1975, Ngã Giữa dần đổi khác. Thời bao cấp, nhiều cửa hiệu đóng cửa, có gia đình chuyển nghề, có người rời Huế đi xa. Những tấm bảng hiệu quen thuộc lần lượt biến mất.
Tôi xa Huế đã hơn ba mươi năm.
Thuở Ba Mẹ còn tại thế, mỗi lần đưa các con về thăm Ngoại, tôi lại đi bộ dọc con phố cũ, lần theo những mái nhà, những cửa hiệu để tìm chút dấu xưa. Nhà cửa cao hơn, hàng quán đổi chủ. Lớp người buôn bán từ đời ông bà tôi chẳng còn ai, thế hệ Ba Mẹ nay cũng thưa vắng dần.
Nhớ nhất vẫn là ngôi nhà tổ tiên, nơi mấy thế hệ gia đình đã sinh sống, dựng xây cơ nghiệp, trải qua bao thịnh suy trên đất Huế.
Chừ nhắc đến Ngã Giữa, tôi vẫn nhớ những thẩu ô mai ở Quảng Lai, những lần được sai đi mua nhang, lấy đồ thêu, những bữa ăn sáng trong hẻm. Nhớ cả những đêm mất điện, đám trẻ chạy nhảy giữa lòng đường, tiếng gọi nhau í ới cho đến tận khuya.
Trên bản đồ Huế hôm nay, con đường mang tên Phan Đăng Lưu.
Còn với tôi, mãi là Ngã Giữa. Nơi có ngôi nhà ông bà và cả một thời thơ ấu.
Lisa La | Lặng & Viết



