C Â U
thả dây
níu suối lên nguồn
níu sông xuôi biển
níu
buồn về đâu…?
một ta
chiều lẳng lặng sầu
mặt
“Câu” của Duy Phạm là một bài thơ rất ít chữ, nhưng không đơn giản. Lời thơ không kể, không giãi bày, chỉ mở ra một khoảng lặng, nơi mỗi hình ảnh được đặt xuống vừa đủ để gợi, vừa đủ để giữ người đọc ở lại.
“Thả dây” là mở đầu, nhưng không phải để buông. Đó là buông câu. Một động tác đã mang sẵn hướng tới. Hễ thả là đã đợi, nhưng không rỗng rang.
Vì thế, “níu” không đến như một đối nghịch, mà là phần kín của chính hành động ấy. Câu là một cách níu, lặng hơn, sâu hơn. Nhưng điều được níu lại không còn là một đối tượng cụ thể, mà là những dòng chảy không thể dừng:
Suối lên nguồn.
Sông xuôi biển.
Một bên muốn quay lại. Một bên vẫn đang rời đi. Và con người, trong khoảnh khắc ấy, thả câu vào một dòng chảy không dừng.
“Sông xuôi biển” là thuận dòng, là điều tất yếu. Còn “suối lên nguồn” lại là một chuyển động nghịch, không thuộc về tự nhiên, mà thuộc về lòng người. Không chỉ muốn giữ cái đang trôi, mà còn muốn chạm lại điều đã qua. Một chuyển động rất khẽ, nhưng không dễ nắm giữ.
Vì thế, “buồn về đâu…?” không còn là câu hỏi. Nó là dư âm của một lần níu hụt, là dấu lặng của một hành động chưa thành.
Bài thơ khép không gian lại:
“một ta | chiều lẳng lặng sầu”.
Không còn đối diện với dòng chảy, chỉ còn một buổi chiều và một con người. Mọi thứ lắng xuống.
Đến “mặt in đáy nước | ngồi câu… bóng mình”, hành động “câu” vẫn còn, nhưng đã đổi hướng. Không còn tìm kiếm bên ngoài. Người ngồi đó, và cái chạm tới chỉ là “bóng mình”, gần mà vẫn có một khoảng cách rất mỏng.
Ở đây, điều còn lại không phải là “câu được gì”, mà là cách câu. Khi còn vọng động, mặt nước khẽ xao, bóng dễ tan. Khi lặng hơn, mặt nước tự giữ lấy hình. Người ngồi đó, không cần níu nữa, chỉ cần tĩnh và lặng, đã thấy được chính mình.
✒️ Lisa La
