Trong Thần Kinh Nhị Thập Cảnh, vua Thiệu Trị xếp Thuận Hải Quy Phàm ở vị trí thứ mười.
Trong lời đề dẫn bài thơ, nhà vua tả cửa biển Thuận An vào một buổi chiều đẹp. Trấn Hải thành nhìn ra biển lớn, nắng trải trên mặt nước, sóng lặng, gió mát. Ngoài khơi, thuyền buồm nối nhau trở về. Ghe cá về chợ, thuyền hàng về kho. Giữa trời nước mênh mang có tiếng gõ mạn thuyền, tiếng hò của người đi biển.
Tôi vẫn thích bốn chữ “Thuận Hải Quy Phàm”, tả những cánh buồm trở về cửa Thuận.
Cảnh biển trong thơ có cái đông vui của một vùng cửa biển. Thuyền đi, thuyền về, ghe cá cập bến, chợ theo con nước mà họp. Phía trong là phá Tam Giang nhận nước từ sông Hương, sông Bồ, Ô Lâu; ra khỏi cửa Thuận đã là Biển Đông.
Gần hai trăm năm qua, Thuận An nay thay đổi nhiều.
Người Huế vẫn quen tìm về đây mỗi mùa hè. Buổi sớm, bãi biển còn thưa người, những chiếc thuyền sau một đêm ngoài khơi lần lượt vào bờ. Chiều xuống, nắng dịu trên bãi cát, biển rộng và thoáng. Về phía phá, mặt nước êm hơn, những xóm chài nằm dọc theo bờ, ghe thuyền neo dưới ánh chiều.
Biển, phá, cửa biển và làng chài ở gần nhau, làm nên nét riêng của Thuận An.
Gần đây, vùng cửa biển có thêm cây cầu Thuận An nối hai bờ. Đi trên cầu có thể nhìn khá rộng: phía đông là biển, phía trong là vùng nước nối về phá Tam Giang. Dưới cầu, tàu thuyền vẫn theo cửa biển ra vào.
Có một chuyện trước đây khi tìm hiểu về Thuận Hải Quy Phàm, tôi cũng từng nhầm. Cửa Thuận An hôm nay không nằm đúng vị trí cửa biển vua Thiệu Trị từng nhìn thấy.
Cửa Thuận xưa ở khu vực Hòa Duân, về sau dần bị bồi lấp. Trận lụt lớn năm 1904 làm địa hình vùng này thay đổi, mở ra cửa biển mới qua khu vực Thái Dương Hạ. Cửa Thuận ngày nay hình thành từ lần biến đổi ấy.
Thuận An bây giờ mang một dáng vẻ khác. Bãi biển vẫn đông người mỗi mùa hè. Những xóm chài còn theo nhịp ghe thuyền. Cầu Thuận An đã thành một nét mới trên vùng cửa biển.
Chiều đứng trên cầu nhìn những chiếc thuyền đang trở về, tôi lại nhớ cái tên vua Thiệu Trị đã đặt gần hai trăm năm trước:
Thuận Hải Quy Phàm – những cánh buồm trở về cửa Thuận.
✒️ Lisa La
