Giữ lửa nghề trong tháng chạp

Tháng Chạp về, những bộn bề của năm cũ dần khép, nhường chỗ cho một khoảng lắng cần thiết trong đời sống tinh thần. Đó là lúc con người quay về với mái nhà, với tổ tiên, với nghề nghiệp đã âm thầm nuôi mình qua năm tháng. Trong nhịp quay về ấy, giỗ Tổ nghề hiện lên như một mốc văn hoá trang nghiêm, để tưởng nhớ các bậc tiền nhân mở lối.

Ở Việt Nam, giỗ Tổ nghề không có một lịch chung tuyệt đối.

Mỗi vùng miền, mỗi làng nghề giữ một ngày cúng riêng, theo lệ truyền đời và ký ức cộng đồng. Có nghề cúng vào tháng Chạp, có nghề sang đầu xuân. Ngày có thể khác nhau nhưng tinh thần không đổi: tri ân nguồn cội và giữ đạo nghề. Chính sự đa dạng ấy cho thấy giỗ Tổ không phải một nghi thức hình thức, mà là một nếp sống văn hoá còn đang thở cùng cộng đồng.

Nhiều nghề đã tồn tại từ rất sớm và trở thành trụ cột của đời sống kinh tế của xã hội.

Nghề may giữ nếp áo quần và phong thái con người; nghề đúc đồng giữ linh khí cho đình chùa, làng xóm; nghề gốm giữ hơi đất và ngọn lửa cần mẫn qua bao đời. Nghề mộc, nghề nề dựng nên mái nhà; nghề kim hoàn giữ chữ tín giữa lửa và vàng. Bên cạnh đó là những nghề lặng thầm khác: làm nón, dệt vải, in ấn, làm giấy… mỗi nghề một cách góp phần giữ dáng hình văn hoá Việt.

Giỗ Tổ nghề không chỉ để nhớ người xưa, mà còn để người nay soi lại mình.

Đạo nghề nằm ở chỗ làm cho đúng, cho ngay, cho tử tế dù nghề lớn hay nhỏ. Khi còn biết cúi đầu trước nghề, con người còn giữ được gốc rễ của lao động lương thiện và lòng biết ơn.

Tháng Chạp thắp một nén hương không chỉ cho Tổ nghề, mà cho chính lòng mình. Giữ nghề là giữ gốc; giữ đạo nghề là giữ chữ tín, giữ nếp nhà, và giữ cho con người còn một nơi vững vàng để quay về giữa những đổi thay của đời sống.

Sắc Màu Việt sẽ lần lượt giới thiệu đến độc giả những nghề truyền thống, như một lời tri ân Tổ nghề và đạo nghề trong tháng Chạp âm lịch.

✒️ Lisa La