Ba tôi mất đã ba năm. Nhưng mỗi lần đến ngày vía Thần Tài – Thổ Công, tôi vẫn nghe giọng ông trầm ấm bên mâm lễ, giảng cho con cháu ý nghĩa từng vật phẩm qua cách phiên âm các từ Hán và tiếng Việt.
Ông bảo, mâm lễ trước hết là để “nhắc”, không phải để “xin”.
Một nhánh hành (蔥 – cōng) đặt lên mâm, ông nói là cầu hanh thông (亨通 – hēng tōng). Nhưng rồi ông chậm rãi: “Thông đường trước hết phải thông lòng.”
Một bẹ xà lách – người Hoa gọi gần âm là sang choi, gắn với chữ sinh tài (生財 – shēng cái). Ông cười hiền: “Tài không tự sinh. Phải sinh từ mồ hôi nước mắt của mình.”
Cọng cần tây, chữ cần (勤 – qín) nghĩa là siêng năng. Ông nhấn mạnh: “Đặt chữ ‘cần’ trên mâm dễ lắm. Ráng giữ chữ ‘cần’ trong đời nghe con.”
Mâm tam sinh (三牲 – sān shēng) tượng trưng cho sự đủ đầy, cho trời – đất và người hòa hợp. Con cua ôm trứng gợi chữ sinh (生 – shēng), là nảy nở, tiếp nối. Nhưng Ba tôi luôn dặn: “Sinh không chỉ là sinh vật. Sinh là sinh tâm, sinh chí.”
Ông Nội tôi ngày trước cũng vậy. Mỗi dịp thắp hương, Nội nhắc câu đắc cầu sở nguyện (得求所願 – dé qiú suǒ yuàn). Tôi khi nhỏ chỉ hiểu là “ước gì được nấy”. Lớn lên mới thấm: “đắc” không phải tự nhiên mà có. Phải có “nguyện”, và phải có hành.
Ba mất rồi, nhưng lời dặn vẫn còn như khói hương quấn quýt. Tôi đứng trước mâm lễ, không xin đắc tài-đắc lộc. Tôi tự hỏi mình đã đủ sinh khí chưa. Đã đủ bền chí chưa. Đã giữ trọn chữ tín chưa. Thần linh không phát tài thay ta. Thổ địa không giữ lộc nếu ta không giữ mình.
Nhiều năm lặng lẽ tưởng nhớ những lời dặn xưa và cũng nhắc các con sống và làm cho trọn. Khi ta sống theo điều mình nguyện, lời cầu không bay lên trời nữa. Nó lặng lẽ kết quả ngay trong cách ta làm việc, cách ta đối đãi, cách ta giữ chữ tín.
Và có lẽ, gia tài lớn nhất Ba để lại không phải vàng bạc, mà là một mâm lễ giản dị. Nơi đây, triết lý được đặt vào vật phẩm, để dẫn dắt con cháu sống và làm người.
“Chúc một năm bền tâm – vững chí, để đắc cầu sở nguyện bằng chính sự cần cù và tín nghĩa nơi mình.”
✒️ Lisa La
