Ở Việt Nam, có những thứ tưởng như rất bình thường mà đi xa rồi, tôi mới biết không nơi nào có được. Một trong những thứ đó là ngày giỗ. Đó không chỉ là một nghi lễ tưởng nhớ người đã khuất, mà còn là ngày con cháu trở về cội nguồn, nối lại sợi dây huyết thống bằng lòng thành kính và sự sum vầy.
Cả mấy tuần trước, trong nhà đã rộn ràng. Người đi lựa con gà béo, cặp vịt ngon, miếng thịt heo vừa ý. Người ra chợ mua cá, mua tôm, lựa từng trái cây còn thơm, mùi nắng, từng chiếc bánh còn mới. Đàn bà quây quần ngoài bếp, đàn ông dựng rạp, kê bàn, lau bộ lư đồng đã ngả màu theo năm tháng. Đứa nhỏ chạy lon ton phụ một việc chẳng đáng là bao, nhưng chính từ những lần như vậy mà nó học được hai tiếng gia đình.
Mâm cỗ giỗ vì thế luôn thịnh soạn, không phải để phô trương sự giàu có, mà để gửi gắm lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân – những người đã đổ bao mồ hôi, nước mắt gây dựng nên mái ấm và truyền lại gia phong cho con cháu.
Đến ngày giỗ, dù đi làm ăn nơi đâu, con cháu cũng cố gắng trở về. Căn nhà vốn yên tĩnh bỗng rộn ràng tiếng cười, tiếng chào hỏi, tiếng trẻ thơ ríu rít. Sau nén hương trầm nghi ngút là bữa cơm đoàn viên, nơi những câu chuyện cũ được nhắc lại, những kỷ niệm gia đình được truyền cho thế hệ sau như một dòng chảy không bao giờ đứt đoạn.
Điều đẹp đẽ hơn cả là mâm giỗ không khép kín trong phạm vi gia tộc. Người Việt từ bao đời vẫn có thói quen mời bà con lối xóm, bạn bè thân hữu cùng đến dùng bữa. Chén trà, ly rượu và những món ăn được chia sẻ đã biến ngày giỗ thành ngày của nghĩa tình. Hàng xóm đến không chỉ để ăn cỗ, mà để chung một nén hương, một lời tưởng niệm và cùng giữ gìn sự gắn bó của cộng đồng làng xóm.
Giữa nhịp sống hiện đại, phong tục cúng giỗ vẫn lặng lẽ tồn tại như một cội rễ văn hóa bền vững. Nó nhắc nhở mỗi người rằng: con người có thể đi rất xa, nhưng không bao giờ được quên nơi mình đã bắt đầu. Nén hương trên bàn thờ, mâm cơm sum họp và tiếng cười của con cháu trong ngày giỗ chính là những biểu tượng đẹp nhất của đạo hiếu, của tình thân và của bản sắc Việt Nam – một dân tộc luôn lấy lòng biết ơn làm nền tảng để gìn giữ gia đình và quê hương.
August 06, 2026
TTS (Tô công Đáng) 🦩✒️
