Bếp Lửa của đồng bào dân tộc Mơ nông không chỉ là nơi nấu nướng thức ăn, sưởi ấm,xua đuổi thú rừng,gắn kết các thành viên trong gia đình,cộng đồng,mà còn là vị Thần linh mang lại hạnh phúc ấm no cho gia đình,cộng đồng.Người Mơ nông Đăk Lack thực hiện lễ cúng Bếp Lửa trước khi đốt nương làm rẫy,cầu mưa thuận gió hòa,mùa màng bội thu.Theo quan niệm của người Mơ nông,mọi vật trên đời đều có linh hồn:Thần Lửa,Thần Rừng,Thần Sông,Thần suối mang lại an sinh cho cuộc sống cộng đồng.Thần Lửa mang lại ấm no hạnh phúc cho gia đình.Bếp Lửa của người Mơ nông không bao giờ được tắt,nhất là vào dịp Tết.Trước đêm giao thừa,mỗi gia đình người Mơ nông phải gom củi chất đầy bếp,giữ cho Bếp luôn đỏ lửa.Thời khắc thiêng liêng giữa năm cũ và năm mới,người Mơ nông sẽ nhóm ngọn lửa mới,tượng trưng cho lời ước nguyện một năm mới được mùa,được sống ấm no an lành.Cúng Bếp Lửa là nghi lễ quan trọng trong đời sống tâm linh của người
Mơ nông.Lễ cúng thần lửa được tổ chức vào tháng 3-4 hằng năm,trước mùa vụ mới.Lễ vật cúng thần Lửa gồm một con gà,một nồi đất ,một quả bầu khô đựng nước,một ché rượu cần.Lễ bắt đầu,mọi người măc sắc phục dân tộc ngồi quanh bếp lửa.Thầy cúng với sắc phục lễ,thay mặt gia đình đọc lời khấn,dâng ước nguyện đến Thần Lửa,Tổ tiên,mong mưa thuân gió hòa,mùa màng bội thu,cuộc sống ấm no.Khi dọn về nhà mới,người
Mơ nông phải thực hiện lễ cúng bếp lửa.Sau khi thầy cúng hoàn thành các nghi thức,chủ nhà sẽ nhóm ngọn lửa đầu tiên trong ngôi nhà mới.Ngọn lừa sẽ xua đuổi tà ma để an gia vui sống.Một nét Văn hóa độc đáo,ấn tượng trong buổi lễ cúng thần lửa về nhà mới là có dàn hợp tấu chiêng ngân vang hòa cùng điệu múa truyền thống uyển chuyển của các cô gái Mơ nông sắc phục sặc sỡ.Bà con cùng nhau thưởng thức rượu cần,vui cười ngất ngây theo điệu múa,chia sẻ niềm vui cùng gia chủ và cộng đồng.
Bếp lửa của người Mơ nông là Di sản Văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc,là ngọn lửa soi sáng niềm tin,giữ ấm gia đình,kết nối cộng đồng,bảo vệ thiên nhiên đại ngàn để thiên nhiên nuôi dưỡng cuộc sống cộng đồng mãi mãi…
Thiết tưởng ngành Văn hóa cần bảo tồn,lưu truyền và phát triển Văn hóa tâm linh dân tộc quý hiếm này đang có dấu hiệu mai một.
(24/7/2026 Sưu tầm và biên tập) – Linh Nguyen
