Năm 2022, tôi về Việt Nam theo lời hẹn với mấy người bạn vong niên, cùng nhau làm một chuyến đi xuyên Việt, như một cách cho mình chậm lại sau bao năm lo việc nhà, chồng con.
Chúng tôi đã đi qua nhiều nơi trước khi đến đây. Những ngày đầu gặp lại, câu chuyện và tiếng cười nối nhau không dứt, như bù lại những năm tháng mỗi người bận rộn với cuộc sống riêng.
Đi thêm vài chặng, niềm vui vẫn còn đó, nhưng ít nhiều lắng lại, có lúc chỉ ngồi cạnh nhau, nhìn đường trôi qua cũng thấy vui lạ thường.
Đến Bích Động, trong lòng ai nấy đều đã sẵn một khoảng thảnh thơi, nên nơi này như một chỗ dừng vừa vặn để giữ lại điều đó.
Buổi sớm, mặt đường còn ướt, những vệt nước loang như ký ức chưa kịp khô. Núi đá vôi dựng lên phía trước, trầm mặc và vững chãi, như đã đứng đó từ rất lâu, trước khi có những bước chân qua lại nơi này. Một cây gạo già trút lá, chỉ giữ lại những đốm đỏ chênh chao giữa không trung, như những gì còn lại sau nhiều mùa đổi thay.
Qua một cây cầu nhỏ, mặt nước phẳng như tấm gương không muốn giữ lại gì ngoài sự yên tĩnh. Hồ sen nằm đó lặng lẽ, không cần mùa để nở. Rồi cổng chùa hiện ra với mái cong và tường cũ nép mình bên một khối đá lớn, vừa đủ khiêm nhường để không tách mình khỏi thiên nhiên xung quanh.
Bước qua cổng, Hạ chùa mở ra không rộng, không cao, chỉ là một khoảng sân nhỏ với những bậc đá thấp và mái ngói đã nhuốm màu thời gian. Không có gì để ngắm lâu, nhưng lại đủ để người ta chậm lại. Hạ chùa không phải là nơi để nhìn ngắm, mà như một chỗ để đặt xuống những gì còn mang theo, trước khi đi tiếp vào bên trong.
Ở chùa Bích Động, mọi thứ dường như được sắp xếp như một lối dẫn: qua cầu để rời ồn ào, qua nước để lòng dịu lại, qua cổng để bước vào một khoảng sâu hơn. Ngôi chùa không đứng trước núi mà đi vào trong núi, ba tầng chùa xếp lên nhau theo hình chữ Tam – Hạ, Trung, Thượng – tượng trưng cho Phật, Pháp, Tăng, nhưng cũng gợi lên ba nhịp của một lần quay về, từ những gì còn mang theo, đến lúc nhận ra, rồi dần buông xuống. Leo những bậc rêu cũ, người ta không thấy mình đang lên cao, mà như đang đi sâu hơn vào một khoảng tĩnh bên trong, nơi tiếng bước chân nhỏ dần và tiếng lòng nghe rõ hơn.
Trung chùa mở ra nửa sáng nửa tối, không gian vừa đủ để ánh sáng len vào và cũng vừa đủ để bóng tối giữ lại những điều chưa kịp lắng lại. Những giọt nước từ nhũ đá rơi xuống chậm rãi, đều đặn, như thời gian đang trôi theo một nhịp khác. Lúc chúng tôi đứng đó, không cầu nguyện, không mong xin điều gì, chỉ lặng yên, mà trong khoảnh khắc ấy, lòng lại thấy nhẹ nhõm.
Để lên Thượng chùa phải đi qua một đoạn hang tối. Bóng tối ở đây không làm người ta sợ, nó chỉ dày và tĩnh, khiến mọi chuyển động trở nên rõ ràng hơn. Ánh sáng lọt qua vài khe đá, mỏng nhưng đủ để dẫn đường. Người ta bước chậm lại, không phải vì đường khó, mà vì không còn gì để bám víu ngoài chính mình. Khi cửa hang mở ra, trời, núi và gió ùa vào, không ồn ào nhưng đủ để thấy một sự rộng mở, như thể mọi giới hạn vừa được nới ra.
Từ trên cao nhìn xuống, chùa như nhỏ lại giữa màu xanh thăm thẳm, không còn ranh giới rõ ràng giữa mái chùa và thiên nhiên, như thể tất cả đã thuộc về nhau từ lâu. Người ta gọi nơi này là “Nam Thiên Đệ Nhị Động”, nhưng đứng ở đây, những so sánh ấy dường như không còn nhiều ý nghĩa, vì chính sự trọn vẹn của nơi này đã là đủ.
Chiều xuống, ánh sáng nhạt dần sau lưng núi. Những cánh hoa gạo rơi trên mặt đường, đỏ như những dấu lặng cuối ngày. Gió khẽ lay một cành khô, rất nhẹ, nhưng đủ để nhận ra mọi thứ vẫn đang chuyển động, chỉ là theo một nhịp chậm hơn.
Chúng tôi rời đi. Con đường vẫn còn ướt, vài cánh hoa gạo nằm lại trên mặt đất, mặt nước phía sau vẫn lặng như lúc đến.
Không ai nói gì thêm, nhưng mỗi người đều biết mình đã buông xuống được một điều gì đó.
Ngoảnh lại, mới thấy mình đã đi qua một chặng đường dài của những năm tháng bận rộn… và rồi, cũng vừa kịp quay về để gần hơn với chính mình, để yêu thương bản thân.
✒️ Lisa La
