Nhắc đến ẩm thực Việt Nam, người ta nghĩ ngay đến phở – món ăn đã vượt khỏi biên giới quốc gia để trở thành biểu tượng văn hóa của dân tộc. Nhắc đến phở, người ta không chỉ nói về một món ăn, mà là nói về một thứ di sản ẩn mình trong làn khói nghi ngút và thơm phức.
Phở sinh ra từ cuộc giao thoa văn hóa đầu thế kỷ 20 tại vùng đất Nam Định và Hà Nội. Nó là sự kết hợp một cách tinh tế giữa món thịt bò hầm của Pháp (pot-au-feu) và kỹ thuật dùng gia vị và bánh cuốn của người Việt. Trong tiếng Pháp chữ “ feu “ phát âm như chữ phở không có dấu hỏi của Việt Nam.
Từ tiếng rao đêm của những gánh hàng rong phố cổ, phở đã định hình thành “quốc hồn quốc túy”, một món ăn không thể thiếu của đời sống Việt.
Một người Việt sành ăn sẽ không lao vào ăn ngay. Họ ngắm nhìn và hít hà trước. Cái thơm của phở là một mê cung khứu giác. Đó là sự hòa hợp của mùi xương ống ninh nhừ, quyện với quế, hồi, đinh hương được nướng cháy cạnh. Thêm chút hành và rau húng xắt nhỏ, gặp nước dùng nóng, kích hoạt một mùi thơm thanh tao, kích thích tột cùng.
Nước dùng phải trong nhưng không loãng, ngọt thanh từ xương tủy chứ không lợ vị bột ngọt. Bánh phở phải mỏng, mềm nhưng không nát, dẻo dai vừa vặn để ngậm lấy nước dùng.
Gắp một đũa bánh kèm lát thịt bò tái mềm hồng, húp một muỗng nước cốt nóng hổi. Vị béo ngậy của mỡ gàu, vị ngọt đậm của thịt, cái cay nồng của ớt tươi và chút chua thanh của chanh (hoặc giấm tỏi) bùng nổ trong khoang miệng.
Ngày nay ở Hoa Kỳ, rất nhiều người Mỹ, người Mễ Tây Cơ, người Hàn Quốc rất thích ăn phở. Người Việt đã sở hữu nhiều thương hiệu phở như franchise phở Hòa. Người Mỹ gốc Hàn Quốc đã bắt chước người Việt để sở hữu nhiều tiệm phở ( phở Tái là một thương hiệu franchise lớn do người Hàn làm chủ)
Phở ngon là khi ăn xong, cái hậu vị ngọt hậu vẫn thầm thì nơi cổ họng, và cái ấm áp lan tỏa khắp cơ thể.
Ăn phở không chỉ để no, đó là một trải nghiệm thưởng thức trong ẩm thực và đầy khoái cảm của người sành điệu.
Dưới đây là những bài thơ trích từ sách báo cũ ca tụng món ăn quốc hồn quốc túy này:
Phở Đức Tụng – Nhà thơ Tú Mỡ
đăng trên báo Phong Hóa năm 1934.
Trong các món ăn quân tử vị
Phở là quà đáng quý trên đời
Một vài xu, nào đắt đỏ mấy mươi
Mà đủ vị: ngọt, bùi, thơm, béo, bổ
Này bánh phở dẻo dai bản nhỏ
Này thịt bò tái mướt mịn màng
Nước dùng trong, tủy ngọt, hành hoa sang
Tiêu Bắc đượm, ớt nồng, chanh gắt tợn…
Sống trên đời, phở không ăn cũng dại
Lúc buông tay, ắt phải cúng kèm
Ai ơi, nếm thử kẻo thèm!
MIẾNG NGON HÀ NỘI” – Vũ Bằng 1952
Trích tùy bút, có đoạn vịnh phở bằng thơ lục bát
Nắng mưa dầu dãi bốn phương
Vẫn còn nhớ bát phở thường ngày xưa
Nước trong veo, bánh trắng vừa
Thịt bò thái mỏng, sớm trưa gọi mời
Rau thơm hành lá xanh tươi
Hồ tiêu giấm ớt điểm rồi mới ngon._
PHỞ – Tô công Đáng – 02/6/2026
🦩
Bát phở quê nhà khói tỏa bay
Vui lòng lữ khách một canh ngày
Nước dùng, ngũ vị thơm phưng phức
Bánh phở, thịt bò béo ngất ngây
Rau sống giá tươi kèm húng quế
Ớt xanh, chanh lát với ngò gai
Ăn tô phở nhớ trời quê cũ
Vị phở, hồn quê nhẹ tháng ngày
PHỞ – Tô công Đáng – 02/6/2026
🦩
A bowl of hometown pho, its steam drifts high and free
To cheer the traveler’s heart through all the day’s journey
The broth, five spices blended fragrant, rich, profound
Soft rice noodles, tender beef in luscious joy are found
Fresh bean sprouts, crisp greens paired with basil’s sweet bouquet
Green chilies, lime wedges, and cilantro light the way
One taste of pho, and old homeland skies return to me
That taste of pho—my homeland’s soul—floats gently our passing the days
TTS (Tô công Đáng) 🦩✒️
