Ai đó nói rằng, nếu Quy Nhơn là một nàng thiếu nữ yêu kiều soi bóng bên bờ biển xanh, thì Vân Canh là một nàng sơn nữ đại ngàn khoẻ khoắn, duyên dáng trong bộ thổ cẩm rực rỡ, ẩn mình sau những dãy núi cao trập trùng.
Rời Quy Nhơn chừng hơn bốn mươi cây số, khi những ồn ào phố thị dần tan đi sau những khúc quanh uốn lượn, Vân Canh đón ta bằng hơi thở tinh khôi của núi rừng. Nơi đây, dòng sông Hà Thanh không chỉ là mạch nước, mà là dải lụa xanh hát khúc tự tình giữa đôi bờ yêu thương.
Vân Canh không chỉ đẹp ở dáng núi, mà còn say ở lòng người. Đó là vùng đất mà văn hóa Chăm H’roi và Ba Na quyện chặt vào nhau như rễ cây trong rừng già. Về đây, ta được sống trong nhịp đập của những lễ hội linh thiêng. Là Lễ cúng thần làng cầu mong bình an, là Lễ cầu mưa gửi gắm hy vọng vào đất trời, hay rộn ràng nhất là Lễ mừng lúa mới, khi hương rượu cần hòa cùng mùi nếp thơm, tạ ơn hạt ngọc trời ban cho mùa màng no ấm.
Bên ánh lửa bập bùng, tiếng trống Kơtoang vang lên giục giã, đôi tay người phụ nữ Chăm, BaNa đã khéo léo dệt nên những giấc mơ trên tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu. Ở Vân Canh, người ta không đo thời gian bằng đồng hồ, mà đo bằng mùa lúa chín, bằng nhịp chiêng ngân và bằng sự chân thành của chén rượu ghè mời khách phương xa.
Vân Canh là thế, cứ bình lặng mà sâu nặng, như nhánh lan rừng lặng lẽ tỏa hương giữa đại ngàn. Để rồi ai đi xa cũng mang theo nỗi nhớ, ai trở về cũng nặng một chữ thương. Chỉ một lần lắng nghe gió ngàn thủ thỉ, ta mới chợt nhận ra vẻ đẹp của một vùng đất dẫu đang vươn mình thức giấc, vẫn giữ trọn nét tĩnh tại, nguyên sơ.
Vân Canh dệt gấm thêu hoa
Chăm, Ba Na – bản tình ca muôn đời
Vít cần rượu ấm môi cười
Cồng vang, trống giục…Người ơi… nhớ về!
(Tố Mai)
