Giữa thế giới công nghệ hiện đại với muôn vàn món đồ chơi rực rỡ ánh đèn, vẫn có một sắc màu dân dã, mộc mạc mà bền bỉ sống cùng ký ức người Việt – “Tò He”. Đó là những que bột nhỏ bé trên tay người nghệ nhân, là ánh mắt say mê của lũ trẻ vây quanh ở góc chợ, là một phần tuổi thơ trong veo còn sót lại giữa nhịp sống hôm nay.
Làng nghề Xuân La (Phú Xuyên, Hà Nội) được biết đến là cái nôi của Tò He Việt Nam. Từ những thỏi bột dẻo mềm, qua đôi tay khéo léo và kiên nhẫn của người thợ, chỉ bằng vài động tác xoay, nặn, thổi…, những chú trâu, con gà, nàng tiên, chú Tễu hay nhân vật cổ tích lần lượt hiện ra sinh động. Mỗi hình tượng không chỉ để vui chơi, mà còn mang theo những lớp nghĩa sâu xa của đời sống tinh thần người Việt.
Chú trâu gợi nhớ đồng ruộng, sức lao động và sự no ấm bền bỉ.
Chú gà là tiếng gọi của bình minh, của niềm tin và khởi đầu mới.
Những nàng tiên, nhân vật cổ tích nuôi dưỡng ước mơ hiền lành và niềm tin vào điều thiện.
Chú Tễu với nụ cười hóm hỉnh là tiếng cười dân gian, vừa hồn nhiên vừa sâu sắc.
Những sắc màu Tò He – đỏ gấc, vàng nghệ, xanh lá, trắng vôi – đều được chế từ nguyên liệu tự nhiên, mộc mạc như chính đời sống thôn quê. Mỗi gam màu không chỉ làm đẹp cho hình dáng, mà còn gửi gắm những ước mong rất hiền: đỏ là hạnh phúc, vàng là sung túc, xanh là bình yên, trắng là trong trẻo.
Ngày nay, Tò He vẫn còn hiện diện ở nhiều không gian văn hóa quen thuộc như trong những phiên chợ quê, hội làng, đình chùa, lễ hội Trung Thu, Tết Nguyên Đán, và cả trên những phố đi bộ, sân trường, lễ hội dân gian, nơi nghệ thuật truyền thống được giới thiệu cho thế hệ trẻ.
Tò He không chỉ là món đồ chơi, mà là một hình thức nghệ thuật dân gian thu nhỏ, phản ánh óc sáng tạo, sự khéo léo và tâm hồn lạc quan của người Việt. Trong mỗi hình hài bé nhỏ ấy là câu chuyện về quê hương, về tuổi thơ, về nếp nghĩ, nếp sống mộc mạc mà nhân hậu đã nuôi dưỡng bao thế hệ.
Dẫu cho đồ chơi hiện đại ngày nay có muôn hình vạn trạng, Tò He vẫn giữ một chỗ đứng rất riêng trong lòng người Việt – như một mảnh ký ức nhỏ xíu, nhiều màu sắc, lặng lẽ mà bền bỉ, đủ để mỗi khi nhìn lại, ta thấy ấm lên cả một vùng tuổi thơ.
“Trong từng sắc màu giản dị, có cả tuổi thơ, có cả quê hương.”
✍️ Lisa La
📸 sưu tầm mạng
