Thi phẩm MỘC MIÊN của tác giả LINH NGUYEN và cảm nhận của nhà bình luận PHAN THẾ HIỂN
Hướng tiếp cận bài thơ – MỘC MIÊN – Linh Nguyên
Tu hú kêu gióng giả…
Hoa Gạo đỏ bên trời
Em nhặt hồng nón lá
Những giọt tình tôi rơi…
Tu hú bay về rừng
Hoa Gạo rụng bâng khuâng…
Áo trắng về bên ấy
Những giọt tình rưng rưng!!!
Đi qua miền xa vắng, ngắm đồi hoang trong sương sớm …Nhớ về tháng ba, mùa hoa thắm đỏ lưng đồi. Nỗi nhớ chơi vơi…
Bài thơ MỘC MIÊN (hoa gạo) của Linh Nguyên được lồng khung trong thể thơ 5 chữ (ngũ ngôn), gồm 2 khổ thơ ngắn gọn. Yêu hoa gạo lắm nên tác giả mới trân trọng lấy đề bài MỘC MIÊN., nhưng tôi lại thích gọi “HOA GẠO” hơn.
Bài thơ không cầu kỳ trong lối hành ngôn, mộc mạc giản dị mang sắc thái loài hoa gạo chân quê. Chiều lên đồi cao, nghe gió hát, ngắm từng cánh hoa quê rơi rơi, thắp lửa một vùng trời. Gió chiều mơn man, từng cánh hoa lắt lay trong gió.Âm thanh vang vọng một góc trời:
“Tu hú kêu gióng giả…
Hoa Gạo đỏ bên trời”
Âm hưởng dân gian của tiếng chim tu hú mở đầu cho bài thơ, thanh âm “gióng giả” mang ý dồn dã, liên tục mang tính thúc giục, gợi nhớ thay lời nhắc nhỡ mùa hoa gọa quê “đỏ bên trời”. Tháng ba, trên đồi cao lộng gió, tôi đi tìm em giữa vạt nắng ơ hờ. Câu hát mẹ ru ngày xưa ấy, dến bây giờ còn xao động lắm em ơi! Mỗi người dân quê sinh ra và lớn lên bên gốc gạo làng, bao nhiêu kỷ niệm ngày xưa ùa về…Hoa gạo mang thân phận người dân quê, thân phận đa đoan của thân gái dặm trường, đã đi vào thơ ca. Nhà thơ Đoàn Thị Tảo từng trăn trở :
“Thế là chị ơi, rụng bông hoa gạo
Ơ hay, trời không nín gió cho ngày chị sinh..”
Mỗi mùa hoa đỏ về là bao nhiêu kỷ niệm của một thời thương nhớ, nhớ về cây gạo đứng chơ vơ nơi sân đình, bên đường làng hay trên đồi cao. Dáng cây mộc mạc vươn mình trong mưa, trong nắng…Tôi tường thấy cây gạo hay mọc lẻ loi, không thành cụm hay rừng. Mãi đến sau này mới thấy những con đường hoa gạo được trồng cho người ngắm cảnh.
Mùa xuân về, khi vạt nắng xuân tràn là lúc hoa gạo nở, sắc hoa đỏ gợi nhớ màu hoa thắm nở màu tình yêu. Những cánh hoa gạo rơi:
“ Em nhặt hồng nón lá
Những giọt tình tôi rơi…”
Cách ví von kín đáo như lòng ai e ấp “Những giọt tình tôi rơi”, tình yêu đọng thành “giọt”. Sự chuyển đổi cảm xúc từ vô hình đến hữu hình nhìn thấy được. Sao mà gợi thương, gợi nhớ, biết nói sao cho vừa tình em.
Cây gạo vẫn vươn mình trong nắng gió, hoa vẫn rơi trên thân phận con người. Chiều lên đồi cao, ngắm hoa gạo mà yêu, mà thương sắc màu thắm đỏ, sắc hoa đã mang tình anh đi xa. Khi mùa hoa sắp vãng, tu hú cũng bay về cánh rừng xa, còn lại những cánh hoa gạo rơi âm thầm lặng lẽ. Anh thơ thẩn nhặt cánh hoa lòng e ấp, gửi vào thơ với tất cả chân tình.
“Tu hú bay về rừng
Hoa Gạo rụng bâng khuâng…”
Giữa không gian thiên nhiên với mây ngàn gió núi vây quanh, tâm hồn thơ lắng đọng “bâng khuâng”. Vừa ngắm, vừa lắng nghe tiếng lá rừng xao đông, vạt nắng chiều liêu xiêu về cuối chân trời. Như con ong chăm chỉ bay qua cánh rừng xa lạ để lại tâm hồn thơ chơi vơi:
“ Áo trắng về bên ấy
Những giọt tình rưng rưng!!! “
Cánh hoa quê vẫn rơi theo câu thơ chạm vào ngõ vắng, bóng em vẫn chìm vào nỗi nhớ lặng im. “Áo trắng về bên ấy”, là cách nói giảm nhẹ về một hiện tượng hay một trạng thái tình cảm, nhằm biểu đạt kín đáo một uẩn khúc khó nói ra. Vẫn thấy mình như người cô lữ thơ thẩn trên đồi hoang xưa, đi tìm áo trắng ngày xưa ấy. Từ “Những giọt tình rưng rưng!!!”, câu thơ đầy tâm trạng “rưng rưng”, với ba dấu than để chấm câu, nặng tình, nặng nghĩa rất hoài cảm.
Từ câu thơ “Những giọt tình tôi rơi” đến câu kết bài đã có sự thay đổi của cảm thức, từ cảm duyên “giọt tình tôi rơi” đến bạc duyên “giọt tình rưng rưng!!!”. Tình yêu nào mà không chia xa, có chia xa để mà nhớ, mà thương cho một cuộc tình. Đó là biện chứng tâm lý của tình yêu lứa đôi.
Bài thơ – MỘC MIÊN – với lời thơ mềm mại, giản dị trong diễn đạt thể hiện tâm hồn thơ trong sáng và yêu đời. Một câu chuyện tình dễ thương đến và đi như làn gió thoáng qua, không có mưa rơi và sóng gió. MỘC MIÊN mang một tâm hồn thơ rộng mở, ẩn chứa chất tình nồng nàn nhưng thật đẹp, tạo nên giá trị thẫm mỹ lay động lòng người yêu thơ.
Tháng ba hoa đỏ quê vẫn rơi chạm vào nỗi nhớ lúc sang mùa!
Trân trọng cám ơn Linh Nguyên!
Sắc màu Việt xin phép được giới thiệu “một cuộc gặp gỡ” đẹp giữa:
📜Thi phẩm MỘC MIÊN của tác giả LINH NGUYEN và cảm nhận của nhà bình luận PHAN THẾ HIỂN
Trước khi đến với những dòng cảm nhận của anh Thế Hiển, người đọc có thể dừng lại đôi chút trước bài thơ MỘC MIÊN của tác giả Linh Nguyên – một thi phẩm ngắn gọn nhưng gợi mở nhiều dư vị.
TG. Linh Nguyên chọn thể thơ ngũ ngôn mộc mạc, lời thơ giản dị như chính sắc hoa gạo nơi làng quê. Chỉ vài nét chấm phá: tiếng tu hú, sắc đỏ mộc miên, chiếc nón lá và bóng áo trắng… bài thơ đã mở ra một không gian tháng ba rất quen thuộc trong ký ức người Việt.
Điều thú vị là bài thơ dường như mang trong mình một nhịp vận động rất tự nhiên của mùa. Mở đầu là “tu hú kêu gióng giả”, âm thanh báo hiệu mùa hoa gạo vừa tới; và gần cuối lại là “tu hú bay về rừng”, như dấu hiệu của một mùa đang khép lại. Trong khoảng ngắn ngủi ấy, sắc hoa gạo bùng lên đỏ thắm rồi lặng lẽ rơi xuống, giống như những rung động tình cảm vừa kịp nảy nở đã hóa thành dư âm.
Ở giữa bài thơ, hình ảnh “Em nhặt hồng nón lá / Những giọt tình tôi rơi” tạo nên một nét chấm rất đắt. Hoa gạo rơi được cảm nhận như “giọt tình”, một chuyển đổi cảm giác nhẹ nhàng mà gợi nhiều liên tưởng. Đặc biệt, động từ “nhặt” khiến khoảnh khắc ấy trở nên chậm lại, như thể người trong thơ đang nâng niu một điều gì rất mong manh.
Nhịp thơ năm chữ ngắn gọn, cùng những dấu lặng “…”, khiến câu thơ có cảm giác như những cánh hoa gạo đang rơi xuống từng nhịp. Và đến câu cuối “Những giọt tình rưng rưng”, cảm xúc không còn rơi nữa mà lắng lại thành dư ba trong lòng người đọc.
Có lẽ cũng từ những gợi mở ấy mà anh Thế Hiển đã tiếp tục đi sâu hơn trong phần cảm nhận của mình. Lời bình của anh giống như một bước dừng chân chậm rãi, giúp người đọc nhìn kỹ hơn sắc đỏ mộc miên và những rung động tinh tế ẩn trong câu chữ của tác giả Linh Nguyen.
Xin trân trọng giới thiệu cùng quý bạn đọc bài thơ MỘC MIÊN và những dòng cảm nhận đầy tâm tình của anh Thế Hiển.
✒️ Lisa La
