C Ả M Ơ N
Cảm ơn nắng
cảm ơn mưa
cảm ơn buổi sáng
ban trưa…và chiều
cảm ơn những thứ tôi yêu
những gì tôi ghét
những điều khó ưa
ơn đời
những dối lọc lừa
những so le mãi chẳng vừa vặn tôi
thôi thì thôi
sự đã rồi
còn thương tiếc mãi
còn côi cút tình
những gì đã chẳng nguyên trinh
thêm chi chắp vá càng kinh sợ người
lỡ trong héo
lỡ ngoài tươi
buồn không nói được lệ cười cợt rơi
ơn em
biến
nỗi đau đời
thành lời ru thuở ru hời…ơi ru
cho ta một nhánh thiên thu
trao chi mắt biếc cầm tù đời nhau ?
d u y p h ạ m
Không phải bài thơ nào cũng đi tìm vẻ đẹp của ngôn từ. Bài thơ “Cảm Ơn” của tác giả Duy Phạm chỉ lặng lẽ đi về phía phần yên tĩnh sau cùng của một kiếp người. Đọc xong, nghe như có một người vừa đi qua rất nhiều bão động rồi lặng lẽ ngồi xuống với chính mình.
Chiều sâu của bài thơ không nằm ở hai chữ “cảm ơn”, mà nằm ở nơi lời cảm ơn được đặt xuống. Cảm ơn nắng mưa còn dễ. Nhưng cảm ơn cả “những dối lừa”, “những so le mãi chẳng vừa vặn tôi” là một trạng thái khác của tâm thức. Ở đó, con người dường như đã thôi ép đời phải vừa với mình. Có khi chính những vết xước lại âm thầm nuôi lớn phần người sâu nhất.
Tinh thần bài thơ mang một thiền tính phương Đông rất rõ. Không chống lại khổ đau, chỉ lặng lẽ nhìn vào vô thường:
“thôi thì thôi
sự đã rồi”
Một tiếng buông rất khẽ, nhưng phía sau là cả một đoạn đời đã mỏi. Câu thơ “lỡ trong héo, lỡ ngoài tươi” đọc lên nghe thật ám ảnh. Chỉ vài chữ ngắn mà mở ra một nỗi lệch pha rất người.
Đến cuối bài, cảm xúc chuyển sang một tầng dịu hơn:
“ơn em
biến
nỗi đau đời
thành lời ru…”
Tình yêu ở đây hiện ra như một khả năng xoa dịu hơn là níu giữ. Nhưng ngay trong yêu thương, tác giả vẫn giữ lại một khoảng tỉnh thức:
“trao chi mắt biếc cầm tù đời nhau ?”
Câu hỏi ấy khiến bài thơ vượt khỏi một bài thơ tình thông thường để chạm tới chiều sâu triết cảm. Có khi yêu thương đẹp nhất không phải giữ lấy, mà là để nhau còn một khoảng tự do trong tâm tưởng.
“Cảm ơn” sâu bởi sự tối giản, được dựng bằng nhịp tâm niệm hơn là kỹ thuật cấu trúc. Những câu ngắn, tách dòng liên tục tạo cảm giác như hơi thở hay một tiếng tụng chậm:
“cảm ơn nắng
cảm ơn mưa
cảm ơn buổi sáng
ban trưa…và chiều”
Sự lặp lại không nhằm tạo nhạc tính mà tạo trạng thái quán chiếu. Như thể thi sĩ đang lần lượt gọi tên mọi hiện hữu trước khi học cách buông xuống.
Ngôn từ rất mộc nhưng có độ nén cao khi “nguyên trinh” và “chắp vá” được đặt cạnh nhau, tạo nên một đối nghịch đầy nhói lòng. Câu thơ buồn nhưng rất tỉnh.
Tầm vóc của “Cảm ơn” có lẽ nằm ở chỗ bài thơ chỉ đặt đời sống xuống thật nhẹ nhàng. Nhưng chính sự nhẹ ấy lại khiến dư âm ở lại rất lâu.
Biết ơn lời “Cảm ơn”!
Lisa La
