Theo mạch thơ vua Thiệu Trị, tìm về cảnh đẹp thứ chín của đất Thần kinh
Trên núi Thúy Vân, gần cửa Tư Hiền, còn tấm bia khắc bài Vân Sơn thắng tích của vua Thiệu Trị. Đây là cảnh thứ chín trong Thần kinh nhị thập cảnh:
Tích thuý toàn ngoan bất kế xuân,
Đẩu long ẩn phục liệt lân tuân.
Huệ phong chung độ u lâm hưởng,
Không cốc hương la pháp hải tân.
Thụ luyến từ vân phù bích lạc,
Kính xuyên tăng kịch tạp hồng trần.
Thánh duyên phổ tế hàm quy thiện,
Phật tích tăng quang tự hữu nhân.
Bản dịch của Phan Thuận An:
Cây phủ non xanh tự thuở nào,
Trập trùng bao lớp tựa long chầu.
Chuông ngân cậy gió thêm linh nghiệm,
Hương toả nương mây thật nhiệm mầu.
Quẩn quanh trời rộng mây ngàn phủ,
Vương vấn hồng trần tiếng guốc xao.
Toả sáng thánh duyên muôn nẻo thiện,
Nhân lành thêm rực cảnh chùa cao.
Đọc chậm, thấy Túy Vân hiện lên từ những nét rất nhẹ: một màu xanh, một thế núi, mây, hương và tiếng chuông.
Núi không cao, nằm bên vùng nước Cầu Hai, gần cửa Tư Hiền. Dưới những tầng cây là chùa Thánh Duyên. Lưng chừng có gác Đại Từ. Trên cao là tháp Điều Ngự. Chùa, gác, tháp cứ theo sườn núi mà lên. Qua một tầng cây mới gặp một mái ngói. Lên cao, mặt nước mở dần dưới chân, xa hơn là cửa biển. Kiến trúc nằm giữa núi rừng đã lâu đến mức nhìn cảnh khó tách mái chùa khỏi màu cây, ngọn tháp khỏi nền trời.
Trong thơ vua Thiệu Trị, cảnh càng thanh:
…Huệ phong chung độ u lâm hưởng,
Không cốc hương la pháp hải tân…
Gió qua rừng, chuông theo gió. Hương từ chùa, hương vào núi. Hai câu thơ có tiếng mà vẫn tĩnh. Tiếng chuông càng xa, rừng càng sâu. Hương càng nhẹ, khoảng không quanh chùa càng rộng.
Rồi giữa màu xanh ấy thấp thoáng một bóng người:
…Thụ luyến từ vân phù bích lạc,
Kính xuyên tăng kịch tạp hồng trần…
Mây còn vương trên cây. Dấu guốc nhà sư đã theo đường núi xuống phía hồng trần. Trên núi là cửa thiền. Dưới kia là Cầu Hai, cửa Tư Hiền, xóm làng và những con thuyền theo nước đi về. Một lối nhỏ nối hai khoảng ấy với nhau.
Thánh Duyên chỉ hiện ra ở hai câu cuối:
… Thánh duyên phổ tế hàm quy thiện,
Phật tích tăng quang tự hữu nhân…
Bài thơ đi từ núi xanh đến cửa Phật. Cái tên vua Thiệu Trị để lại cũng bắt đầu từ núi: Vân Sơn thắng tích. Trong hai chữ “Vân Sơn” đã có núi, có mây. Giữa cảnh ấy, mái chùa ẩn trong cây, tháp Điều Ngự đứng trên cao, dưới chân là mặt phá, ngoài xa là cửa biển.
Gần hai thế kỷ đã qua. Túy Vân vẫn xanh. Mây vẫn qua những tầng cây. Và tiếng chuông trong câu thơ cũ vẫn theo gió đi qua rừng vắng.
✒️ Lisa La biên khảo
