Mỗi khi Tết đến Xuân về lòng tôi lại lâng lâng một nỗi niềm khôn tả… Tôi không nhớ được nhiều bởi từ lâu tôi mắc chứng “quên”, có những mảng ký ức mất hẳn trong tôi như nó chưa từng tồn tại. Ấy vậy mà may thay, có những câu chuyện từ lâu rất lâu vẫn mãi lằn sâu trong tôi, không thể nào thôi nhớ…
Ngày ấy, ba tôi một ông giáo dạy Văn cấp 3 ở Nông trường 19/5 Nghĩa Đàn. Ông giảng Truyện Kiều của Nguyễn Du phải nói là hay tuyệt( tôi nghe các anh chị học trò của ba bảo thế). Tôi nhớ, có hôm tôi vào trường đứng ngoài cửa sổ lớp của ba dạy và nghe ba giảng bài, lúc đó tôi còn nhỏ chưa hiểu gì về đại thi hào Nguyễn Du và tuyệt tác Truyện Kiều của ông, nhưng tôi đã nghe say sưa lời thơ ba đọc….
“Ngày xuân con én đưa thoi
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi
Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”….
…Gần xa nô nức yến anh
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân
Dập dìu tài tử giai nhân
Ngựa xe như nước áo quần như nêm…”
Tôi liếc nhìn vào lớp, thấy các anh chị lắng nghe như nuốt từng lời thơ ba đọc, tôi tự hào về ba vô cùng. Và tôi thầm ước mai này lớn lên tôi sẽ làm cô giáo dạy Văn giống như ba. Và sau này điều ươc ấy của tôi đã thành sự thật, như ba tôi hằng mong muốn.
Chữ ba tôi viết rất đẹp, năm nào ba cũng viết nhãn vở cho tôi và các em. Tôi hãnh diện đem khoe với chúng bạn, chúng nó nhìn tôi bằng ánh nhìn ngưỡng mộ kiểu “Ước gì ba mình cũng viết chữ đẹp như ba nó”.
Không chỉ viết chữ đẹp, ba tôi làm thơ hay lắm. Ông hay làm thơ gửi các báo, tạp chí ở khắp nơi với bút danh Xuân Vịnh. Tôi nhớ, Tết năm nào ba cũng làm thơ xuân và viết câu đối, rồi treo nơi chiếc bàn ba hay ngồi chơi cờ, uống trà, nhấm rượu, làm thơ cùng thi hữu. Ba viết rất nhiều, con gái của tôi là thư ký đánh máy lưu trữ những bài thơ của ông ngoại. Ông nói đùa với nó: “Ông không có tài sản gì, ông chỉ để lại cho con những vần thơ này làm của hồi môn thôi nhé Bét”.
Nhớ mỗi lần ghé nhà thăm ba má, ông lại bảo tôi ngồi xuống nghe ông đọc những bài thơ vừa sáng tác. Tôi như đang nghe trong gió tiếng ba tôi đọc thơ:
“Đêm nằm trằn trọc suốt canh thâu
Thẩn thơ, thơ thẩn nghĩ đâu đâu
Tửu thi, thi tửu ta nên chọn
Lấy một trong hai khúc liên từ”
“Giả từ chất đắng chọn chất cay
Mượn tửu giải sầu nghĩ cũng hay
Nhưng nếu giả từ hai thứ ấy
Ai bảo rằng anh chẳng râu mày!?”
“Người ngồi uống rượu chẳng thấy say
Kẻ không uống rượu lại chau mày
Hai bên đố kị thương và ghét
Ấy! Cái chuyện đời nghĩ cũng hay”…
Mỗi năm, vào đêm ba mươi Tết, sau khi thực hiện đủ nghi thức cúng Giao thừa ba tôi lại khai bút đầu năm tặng vợ, tặng con những câu thơ Tết, những vần thơ vui.
Khi thì ba viết vần thơ vui chọc vợ:
” Ngồi buồn hỏi vợ:
– Má mầy ơi!
Năm nay em được mấy mươi rồi
Mà trông tiều tụy buồn đến thế
Hờn giận anh sao vắng nụ cười…”
Lúc thì ba viết tặng con gái rượu:
“Đầu năm khai bút chúc Tố Mai
Con gái của ba gắng trổ tài
Học giỏi hát hay đều tiến bộ
Trở thành cô giáo trong tương lai”
Khi thì ba viết tặng cậu con trai đích tôn:
” Đời ba lên thác xuống ghềnh
Vào sanh ra tử bồng bềnh nổi trôi
Bây giờ ba đã già rồi
Mà lòng ba vẫn bồi hồi chẳng an
Đành rằng con đã lớn khôn
Nhưng còn bao chuyện trái ngang trên đời
Biết con có đặng nên người
Hay là trôi nổi biển khơi dập dồi
Nếu mai ba có đi rồi
Nghe lời ba cố làm người nghe con!”….
Tôi vẫn còn nhớ, có một giai đoạn khủng hoảng, nhà tôi khốn khó trăm bề, cơm ăn không đủ no, áo mặc không đủ ấm, trong nhà có lúc không còn tiền đi chợ…. Rằm Tháng Chạp, nhìn lên bàn thờ, ba tôi bùi ngùi viết nên mấy câu thơ xót xa mà cho đến giờ khi tóc đã bạc, tôi vẫn nhớ như in không quên một từ nào:
” Hôm nay mười bốn đến mai rằm
Nhớ ơn trời, phật thấu tâm can
Nhưng chẳng còn tiền để mua chuối
Đem tấm lòng thành đốt nén nhang”.
Mỗi lần đến rằm Tháng Chạp tôi lại nhớ và đọc thầm những vần thơ ấy của ba …rồi mắt đỏ hoe…
Năm nay cũng vậy, đã chín cái Tết ba đi xa nhưng những vần thơ ba viết, những điều ba dạy vẫn đậm mãi trong ký ức quên nhớ của tôi, không phai mờ…/.
Nhất Chi Mai
Lời ban biên tập:
Chị Hai Nhất Chi Mai
Em đọc “Ba tôi” mà lòng lắng lại rất lâu. Em cũng nhớ Ba em. Nỗi nhớ về Cha luôn thật sâu và bền …
Ba trong ký ức của Chị thật đẹp quá chừng … giọng đọc Kiều, nét chữ đẹp, những vần thơ xuân và một đời làm thầy, làm cha đầy nhân hậu. Trong cái nghèo vẫn sáng lên khí chất của người giữ chữ, giữ nghĩa, để lại cho con không tài sản, mà một gia phong.
Đọc đi đọc lại, em càng hiểu vì sao dù đã chín cái Tết ba đi xa, chị vẫn còn nguyên vẹn nỗi nhớ. Bởi người cha ấy không chỉ ở trong ký ức, mà đã hóa thành chữ, thành thơ, thành cách chị sống và dạy lại cho thế hệ sau. Một bài viết rất nhân văn, rất sâu, và rất đẹp — như một nén nhang lòng thắp lên từ chữ nghĩa.
Cám ơn chị vì đã viết lên tiếng lòng của rất nhiều người con … nhớ Ba !
Lisa La
