Thời thơ ấu, tôi thích đọc những quyển sách lịch sử về hình. Tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy hình vẽ bà Triệu, một cô gái cởi voi xông lên. Từ những ngạc nhiên trong đầu của một đứa bé, tôi lớn dần và thích tìm hiểu lịch sử về bà Triệu.
Trong dòng chảy hào hùng của lịch sử Việt Nam, hình tượng Triệu Thi Trinh hiện lên như một ngọn lửa bất diệt của lòng yêu nước và khí phách dân tộc. Giữa thời Bắc thuộc đầy áp bức, khi non sông chìm trong ách đô hộ của quân Ngô phương Bắc, người con gái đất Thanh Hóa ấy đã đứng lên phất cờ khởi nghĩa, làm rung chuyển cả Giao Châu bằng ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất.
Bà Triệu tên thật là Triệu Thị Trinh, sinh khoảng năm 225 sau Công Nguyên tại vùng Quan Yên, quận Cửu Chân, nay thuộc tỉnh Thanh Hóa. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, bà sống cùng anh trai là Triệu Quốc Đạt. Từ thuở thiếu thời, bà đã nổi tiếng là người thông minh, gan dạ và có chí lớn hơn người. Truyền thuyết kể rằng bà thường thích lên núi luyện võ, nuôi chí đánh đuổi ngoại xâm.
Năm 248 sau Công Nguyên, không cam chịu cảnh dân chúng lầm than dưới ách cai trị tàn bạo của nhà Ngô, bà cùng anh trai dựng cờ khởi nghĩa tại núi Nưa. Nghĩa quân nhanh chóng lớn mạnh, khiến quân Ngô vô cùng khiếp sợ. Hình ảnh người nữ tướng cưỡi voi trắng, áo vàng tung bay giữa trận tiền đã trở thành biểu tượng oai hùng trong tâm thức dân tộc.
Khí phách của bà được lưu truyền qua câu nói bất hủ:
“Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh,
Đạp luồng sóng dữ,
Chém cá kình ở biển Đông,
Đánh đuổi quân Ngô,
Giành lại giang sơn
Cởi ách nô lệ
Chứ không chịu cúi đầu làm tỳ thiếp cho người.”
Cuộc khởi nghĩa cuối cùng bị đàn áp bởi lực lượng hùng mạnh của quân Ngô. Bà Triệu tuẫn tiết trên núi Tùng khi mới khoảng hai mươi ba tuổi.
Tuy thất bại về quân sự, nhưng tinh thần bất khuất của bà đã sống mãi cùng non sông đất Việt. Nhân dân đời đời tôn kính bà như một vị nữ thần hộ quốc. Đền thờ bà hiện nay ở huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa vẫn nghi ngút khói hương, là nơi hậu thế tưởng nhớ người nữ anh hùng kiệt xuất.
Dân gian Việt Nam từ bao đời đã ca ngợi bà bằng những câu ca đầy kính phục:
Ru con, con ngủ cho lành
Để mẹ gánh nước rửa bành voi ông
Muốn coi lên núi mà coi
Coi bà Triệu tướng cưỡi voi đánh cồng.”
Hay:
Hoành Sơn một dải xa trông,
Bà Triệu ẩn hiện giữa vùng mây bay
Hình tượng Bà Triệu không chỉ là niềm tự hào của phụ nữ Việt Nam mà còn là biểu tượng cho tinh thần quật cường của cả dân tộc. Dẫu thời gian đã trôi qua gần hai ngàn năm, tiếng voi trận năm xưa dường như vẫn còn vang vọng giữa núi rừng Thanh Hóa, nhắc nhở con cháu đời sau về lòng yêu nước và ý chí không khuất phục trước cường quyền.
Thơ – vịnh Bà Triệu
Lê Ngô Cát – Phạm Đình Toái
Chép trong “Đại Nam quốc sử diễn ca” – thế kỷ 19
Bà Triệu quê ở Nông Cống
Vùng núi Nưa, bóng hồng lừng lẫy
Vú dài ba thước, cưỡi voi một ngà
Đầu đội khăn vàng, mình mặc giáp hoa
Ra trận xông pha như chớp nhoáng
Đánh đâu tan đó, giặc kinh hoàng
BẰ TRIỆU – NỮ ANH HÙNG DÂN TỘC – Tô công Đáng – 9/14/2024
🌹
Giao châu Triệu thị thách Ngô hoàng (*)
Lục Dận (**) nhiều phen khiếp sợ nàng
Thương phận má đào cơn quốc biến
Khóc nòi giống Việt lúc nhà tan
Ngồi trên voi chém bay đầu giặc
Đạp xuống sóng dành lại Cửu Chân (***)
Sử sách ghi ơn người liệt nữ
Đem thân bồ liễu chống hung tàn
(* ) Ngô hoàng : Vua Đông Ngô, tên là Tôn Quyền làm vua vùng Giang Nam thời Tam Quốc
(**) Lục Dận một tướng của Đông Ngô đem quân đánh Giao châu (nước Việt Nam ngày nay)
(***) Cửu Chân : một quận của Giao Châu, quê hương của bà Triệu, lúc đó gồm địa phận tỉnh Thanh Hóa ngày nay.
TTS (Tô công Đáng) 🦩✒️
