Mùa Vu Lan năm nay, tôi lại ngồi đọc thơ ngài Tuệ Sỹ. Vẫn câu thơ đã theo tôi từ những năm đầu 2010, lâu lâu vẫn trở về nguyên vẹn:
“Nhớ mẹ một lần trong muôn một.”
Mẹ tôi mất đã năm năm. Thời gian làm nhiều thứ lắng xuống, riêng nỗi nhớ Mẹ thì không biết tính bằng năm tháng thế nào.
Tôi xa Mẹ từ sau khi tốt nghiệp đại học. Công việc đưa tôi rời Huế, rồi những chuyến đi cứ nối dài thêm theo năm tháng. Nhưng Huế vẫn là nhà. Tết, Lễ thì về, có dịp lại đón Ông Bà Ngoại vào Sài Gòn ở với con cháu dăm ba tháng. Những năm ấy, đời sống của tôi dù ở đâu vẫn có Mẹ ở trong đó.
Nhưng ngày tôi xa nhà, Mẹ hay hỏi: “Chừng mô con về?”
Một câu hỏi rất bình thường của Mẹ, ngày ấy nghe hoài thành quen. Bây giờ nhớ lại mới thấy thương. Có những câu nói của người thân phải mất nhiều năm sau mình mới thấu được hết phần tình cảm nằm trong đó.
Ngài Tuệ Sỹ viết:
“Từ độ biết buồn câu sinh tử
Bỏ nhà đi một thoáng riêng mình
Mẹ già thôi khóc cho thân phụ
Lại khóc cho đời ta phiêu linh.”
Tôi thương chữ “phiêu linh” ấy. Bởi đời mình rồi cũng đi qua nhiều nơi, sau cùng lại định cư ở một phương trời cách Mẹ nửa vòng trái đất. Nhưng lạ, khi Mẹ còn ở Huế, tôi chưa bao giờ thấy mình xa nhà đến vậy. Chỉ cần biết Mẹ còn ở đó, hình như trong lòng vẫn còn nguyên một đường về.
Những năm ở xa, mỗi lần gặp lại đều thấy thời gian đã đi thêm một đoạn trên tóc Mẹ, trên dáng Mẹ. Nhưng trong mắt tôi, Mẹ vẫn là Mẹ của ngày xưa. Có những người mình biết là đang già đi mà lòng mình cứ không chịu nhìn họ bằng tuổi tác.
Rồi một ngày Mẹ đi xa.
Năm năm qua, Mẹ vẫn ở lại trong những chuyện thường ngày của mấy đứa cháu Ngoại. Một món ăn quen, một giọng Huế nghe đâu đó, một dáng người thoáng gặp. Các con tôi bảo “Me ngày càng giống Ngoại”.
Tôi nghiền ngẫm thơ ngài Tuệ Sỹ từ hồi còn ở Sài Gòn. Có một câu khiến tôi rất thích … “Cứ thong dong như nước chảy qua cầu.”
Đến tuổi này, tôi hiểu thêm một chút về vô thường. Hiểu để nhẹ hơn với những chuyện đến rồi đi, chứ không phải để tình thương cũng nhạt theo năm tháng. Nỗi nhớ Mẹ có lẽ cũng vậy. Nó không níu mình lại, chỉ thỉnh thoảng nhói lên, rất nhẹ mà rất sâu.
“Nhớ mẹ một lần trong muôn một”
Tôi đã đọc câu đầu từ nhiều năm trước. Mới đọc thấy hay, thấy lạ. Bây giờ, khi Mẹ đã đi xa và chính mình cũng đã qua bên kia dốc cuộc đời, đọc lại lần nữa thấy khác. “Nhớ mẹ một lần trong muôn một. Một lần đâu chỉ là một lần.
Có khi trong một lần nhớ ấy là căn nhà cũ, là Huế, là tuổi thơ, là tiếng Mẹ và cả một quãng đời mình từng được làm đứa con có Mẹ.
Mùa Vu Lan năm nay, tôi lại có một lần như thế.
Nhớ Mẹ.
Trong muôn một.
✒️ Lisa La
