Từ thuở thiếu nữ còn ở với Ba Mạ cho đến khi trưởng thành, có gia đình riêng, mỗi độ Tết đến Xuân về, tôi cũng như bao người phụ nữ Việt đều quen gánh vác những lo toan âm thầm của ngày Tết. Chợ búa, sắm sửa, chuẩn bị lễ lạt… những việc tưởng chừng vụn vặt ấy, qua năm tháng, lại trở thành nhịp điệu quen thuộc của đời sống gia đình mỗi độ xuân sang.
Những ngày cuối năm trôi qua trong không khí rộn ràng mà gần gũi: dọn dẹp nhà cửa, chưng dọn bàn thờ, sửa soạn dăm ba món mứt, vài hũ thịt ngâm, nem chả tré… rồi thêm chút quà vặt ngày xuân như me, cóc, ổi, xoài, chùm ruột ngâm chua ngọt. Mỗi thứ một ít, không phải để phô bày, mà để Tết có mùi, có vị, có cái ấm áp riêng của nếp nhà.
Ở Huế, việc hào soạn cho ngày Tết lại mang một niềm vui khác. Nhà nào cũng có món “tủ” của nhà nấy, vừa để đãi khách, vừa kín đáo gìn giữ nếp ăn nếp ở của gia phong. Qua mâm cỗ ngày xuân, người ta nhận ra sự khéo léo, đảm đang của con cháu trong nhà, tiếp nối những giá trị được trao truyền từ nhiều thế hệ.
Tất cả những điều ấy, tưởng chừng nhỏ bé, nhưng lại góp phần tạo nên hương vị riêng của Tết – một thứ hương vị chỉ có thể cảm nhận bằng ký ức và sự gắn bó lâu dài với nếp sống gia đình.
Ngày hai mươi ba tháng Chạp, tiễn Ông Táo về trời xong là đã thấy ngày ba mươi Tết đến rất gần. Trong làn khói hương trầm lan nhẹ, nhà nhà cúng rước Ông Bà, đón tổ tiên về sum họp cùng con cháu. Khoảnh khắc ấy, dù giản dị hay trang trọng, đều chất chứa một niềm thiêng liêng khó gọi tên – niềm vui của sự đoàn viên, của một vòng thời gian khép lại để mở ra hy vọng mới.
Những nếp sinh hoạt ấy đã đi cùng dân tộc qua nhiều thế hệ, lặng lẽ lưu truyền và trở thành phần hồn cốt của văn hóa Tết Việt. Bởi Tết không chỉ là một mốc thời gian trên lịch, mà là dịp để con người quay về, về với gia đình, với cội nguồn, với những mối ân tình đã nuôi dưỡng mình nên người.
Tôi đi qua hơn bốn mươi mùa xuân trong những tất bật quen thuộc ấy, cho đến năm 2012 – khi có cơ duyên tiếp cận với giáo lý Phật giáo nguyên thủy Theravāda. Từ đó, cách tôi đón Tết bắt đầu đổi khác. Sự đổi thay ấy không nằm ở hình thức bên ngoài, mà diễn ra âm thầm trong cách tôi đối diện với nội tâm.
Tết trở thành khoảng thời gian để tôi chậm lại và lắng nghe chính mình nhiều hơn. Giữa những ngày đầu năm yên tĩnh, tôi nhìn lại một năm đã qua để học cách biết ơn những điều đã nhận, và đủ lặng lẽ để nói lời xin lỗi với những gì còn vụng về, chưa tròn vẹn.
Tết trong gia đình tôi cũng dần trở nên giản dị. Chúng tôi vẫn giữ gìn nếp cũ, vẫn sum vầy, tưởng niệm tổ tiên, nhưng không còn nặng nề với chuyện bày biện hay hình thức. Thay vào đó là sự chú tâm nhiều hơn đến không khí trong nhà, sao cho những ngày đầu năm trôi qua nhẹ nhàng, ấm áp và thuận hòa.
Ngày đầu năm, người ta thường để ý đến giờ giấc và hướng xuất hành. Tôi cũng từng như thế, cho đến khi nhận ra rằng: hướng khởi hành đẹp nhất chính là hướng quay về. Quay về với cha mẹ, với thầy tổ, những người đã cho ta hình hài, tri thức và nền tảng để bước đi trong đời. Được hiện diện bên các Ngài trong khoảnh khắc đầu năm, với lòng tri ân và kính cẩn, tự thân đã là một điều may mắn.
Với tôi, rời nhà khi lòng đã an chính là một cuộc xuất hành cát tường. Trên mỗi bước đường đầu xuân, giữ cho mình sự nhẫn nại, thái độ hòa nhã và một nụ cười hiền với người chung quanh cũng là cách ta âm thầm gieo những điều lành cho năm mới.
Khi ấy, Tết không chỉ hiện diện trong mâm cúng hay những nghi lễ quen thuộc, mà còn lặng lẽ có mặt trong một tâm thế an ổn, nơi con người biết trân trọng nếp xưa của gia đình, và đủ tĩnh lặng để tự soi lại mình giữa dòng đời nhiều biến động.
✒️ Lisa La
📸 chuẩn bị Tết 🧧
