Hôm này là ngày M5 tháng 5 Âm lịch, là ngày Tết Đoan ngọ. Nhưng người Huế ít khi gọi là Tết Đoan Ngọ. Trong ký ức của thế hệ mình, đó đơn giản là ngày “ăn Mùng Năm”. Dân gian Huế còn truyền câu:
“Mùng năm thịt vịt chè kê
Con cháu dâu rể chưa về mà ăn.”
Từ sáng sớm, các khu chợ đã rộn ràng người mua kẻ bán. Những chùm bánh ú tro còn thơm mùi lá, nồi chè kê vàng óng trên bếp, những con vịt được chuẩn bị cho mâm cúng Ngọ. Đến chính Ngọ, khi mặt trời đứng bóng, khói hương bắt đầu lan nhẹ trên bàn thờ gia tiên. Đó là lúc con cháu hướng lòng về ông bà tổ tiên, cầu mong bình an, sức khỏe và một mùa màng thuận hòa.
Nhưng có lẽ điều còn ở lại sâu nhất trong ký ức người Huế không nằm ở nghi lễ hay mâm cúng. Mà nằm ở mùi tro bếp của chiếc bánh ú vừa mở lá, là vị ngọt bùi của chè kê ăn cùng bánh tráng, là nồi vịt luộc nghi ngút khói và tiếng người thân quây quần trong căn nhà nhỏ giữa trưa hè tháng Năm.
Năm tháng có thể đưa mỗi người đi rất xa quê hương, nhưng chỉ cần tháng Năm trở lại, nhiều người Huế vẫn thấy lòng mình khẽ chùng xuống. Bởi đâu đó trong ký ức, ngày Mùng Năm vẫn còn nguyên mùi khói bếp, tiếng cười và bóng dáng của những người thân yêu một thuở.
NHỚ MÙNG NĂM XỨ HUẾ
Xứ Huế mình Mùng Năm xôn xao lắm
Nhà nhà Ú tro, Vịt luộc với Chè Kê
Bên mâm Cúng Ngọ thêm Vải, Mít
Đợi tới trưa để ngữa mặt dòm trời
Tới Mùng Năm ăn tết vui biết mấy
Bếp lửa bập bùng nồi cháo vịt thơm tho
Rổ rau xanh, tiêu cay với hành ngò
Mâm cơm Huế cả nhà cùng vui vẻ
Lũ con nít ưa Mùng Năm ghê lắm
Được đạp xe đội nắng về Thuận An
Nhà mô cũng lỉnh kỉnh năm, bảy thứ
Già, trẻ, gái, trai trên bãi biển vui đùa
Mới đó đã bao năm rồi xa Huế
Chút hương quê mỗi năm lại nhớ về
Như gửi gắm một chút gì rất khẽ
Tuổi thơ mình trong lòng Huế vẹn nguyên!
✒️ Lisa La
