CHIỀU CỐ ĐÔ
(Ngũ độ)
Quay tìm ngõ mộng nét trâm anh
Giữa cảnh buồn thiu Huế nội thành
Phía đỉnh mây chùng non Ngự thẫm
Bên dòng khẽ gợn nước Hương xanh
Hà-Khê vắng lặng tơ hồng rũ
Vọng-Cảnh đìu hiu dáng liễu mành
Vẳng khúc Nam Bình sâu nỗi đợi
Thương chiều giã biệt mắt long lanh
(nhị trắc)
Trên đường Huế mộng nét trâm anh
Vạt nắng chiều vương Huế nội thành
Tuyết nhuộm mây vờn non Ngự trắng
Sương hòa sóng gợn nước Hương xanh
Hà Khê rạng sắc gừa buông phụ
Tứ Hạ ngời hoa lộc kéo mành
Đập Đá mưa về đêm thấm lạnh
Xao lòng lệ ngấn giọt long lanh
Nguyễn Hữu Trí
| KHOẢNG LẶNG CỦA THỜI GIAN |
Chiều Huế thường đến rất chậm. Ánh sáng dịu xuống từng chút, không gian như lắng lại, và thời gian dường như cũng đi nhẹ hơn qua những mái thành cũ. Trong nhịp lặng ấy, mỗi buổi hoàng hôn của cố đô đều mang theo một cảm giác rất khó gọi tên.
Trong khoảng tĩnh ấy, “Chiều Cố Đô” của Nguyễn Hữu Trí mở ra như một buổi chiều của ký ức, nơi cảnh vật, âm thanh và thời gian cùng lắng lại trong nhịp thơ trầm.
Buổi chiều Huế hiện lên bằng những nét rất nhẹ. Mây chùng trên Núi Ngự Bình, dòng Sông Hương khẽ gợn một màu xanh dịu. Những khoảng vắng của Hà Khê và Vọng Cảnh chìm trong sắc chiều đang chậm lại. Xa hơn là Tứ Hạ rồi Đập Đá, những địa danh quen thuộc của xứ Huế.
Các điểm nhìn trong bài thơ nối nhau thành một đường đi rất nhẹ của thị giác. Từ Núi Ngự Bình xuống dòng Sông Hương, từ những bến vắng của Hà Khê và Vọng Cảnh đến nhịp cầu Đập Đá trong đêm mưa. Không gian vì thế mở ra từng lớp rồi chậm rãi thu lại. Đến cuối bài thơ, điểm nhìn dừng ở một chi tiết rất nhỏ, ánh mắt long lanh của con người. Cả buổi chiều của cố đô sau khi đi qua núi, qua sông, qua những bến nước và nhịp cầu, cuối cùng lắng lại trong một rung động rất khẽ của lòng người.
Bài thơ còn được tác giả viết trong hai biến thể thanh luật. Một bản ngũ độ trầm lắng và một bản nhị trắc sáng hơn. Hai nhịp điệu khác nhau ấy dường như chỉ làm cho buổi chiều Huế hiện ra thêm nhiều sắc thái, nhưng cuối cùng vẫn trở về cùng một khoảng tĩnh của cố đô.
Trong khoảng lặng ấy, một âm thanh mỏng khẽ vọng lên, khúc Nam Bình. Không phải tiếng nhạc vang rõ, chỉ như một dư âm trôi rất xa trong chiều. Âm thanh ấy khiến không gian dường như lắng thêm một tầng tĩnh lặng.
Phía sau lớp phong cảnh ấy dường như còn có một chiều khác của cố đô, chiều của thời gian. Những địa danh như non Ngự, sông Hương hay bến Đập Đá không chỉ là cảnh vật, mà còn mang theo ký ức của một kinh đô đã đi qua nhiều mùa lịch sử. Nhìn vào những cảnh ấy, người ta có cảm giác thời gian chậm lại trên từng mái thành, từng bến nước. Cái buồn của nội thành Huế vì thế mang một âm hưởng rất riêng, như dư âm trầm của quá khứ còn đọng lại trên cảnh vật.
Đến cuối bài, nhịp thơ dường như lắng lại. Những cơn mưa đêm, chút hơi lạnh của chiều muộn, và ánh nhìn long lanh nơi khóe mắt chỉ còn như một rung động rất khẽ. Buổi chiều của cố đô vì thế không khép lại bằng cảnh sắc, mà bằng một khoảng lặng của lòng người.
Trang thơ khép lại, nhưng buổi chiều Huế vẫn còn ở lại đâu đó trong lòng người đọc. Không gian như vẫn lặng trên Núi Ngự Bình, dòng Sông Hương vẫn chảy chậm trong sắc xanh dịu, và dư âm của khúc Nam Bình dường như còn vương rất nhẹ trong chiều. Một buổi hoàng hôn của Huế đã đi qua, nhưng khoảng lặng mà nó để lại vẫn lan rất xa trong tâm tưởng.
✒️ Lisa La
